Overzicht van de Europese acties en grote Europese realisaties

Europa werd lange tijd als een bureaucratische instelling gezien. Men verwijt haar soms te ver van de dagelijkse realiteit te staan. Europa werkt nochtans op vragen die essentieel zijn voor de burger. Ze zorgt voor de verspreiding van vrijheid, welvaart, onderwijs, vrede, veiligheid, rechtvaardigheid, milieubescherming en gezondheid. Op die manier doet Europa mee aan de uitstraling van basiswaarden over de gehele wereld.

De euro, het meest zichtbare en meest concrete voorbeeld van het Europees project

Sinds 1 januari 2002 werden de biljetten en muntstukken met succes in omloop gebracht. De euro brengt de burgers dichter bij elkaar door een concreet en zichtbaar gestalte te geven aan het Europees project. De euro schept een stabiele economische situatie die gunstig is voor de commerciële relaties, de groei en de concurrentiekracht van de Europese Unie.

Zestien lidstaten maken deel uit van de eurozone: België, Cyprus, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Slovakije, Slovenië en Spanje.

De andere lidstaten hebben de euro nog niet ingevoerd.

Concreet:

• Met de euro, voorgesteld door het symbool "€" , wordt het gemakkelijker om in Europa te reizen en de prijzen te vergelijken, zonder met de onzekerheden van de wisselkoers geconfronteerd te worden.

Vrije ruimte

Eén van de grootste realisaties van de Europese Unie was de voltooiing van de interne markt in 1993 (vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal).

Concreet:

• Personen, goederen, kapitaal en in grote mate ook diensten kunnen vrij in de Europese Unie bewegen als binnen één en hetzelfde land.
• Mensen kunnen het grootste deel van de grenzen vrij oversteken en het is nu veel gemakkelijker in een andere lidstaat te gaan werken, op vakantie te gaan of te gaan studeren.
• Mensen beschikken over een eenvormig Europees paspoort.
• Sinds de invoering van de euro heeft de consument een grotere keuze aan goederen en diensten en is het gemakkelijker om prijzen te vergelijken.
  

Vrede en stabiliteit in Europa en in de hele wereld

Europa heeft zijn lessen getrokken uit de twee Wereldoorlogen maar ook uit meer recente conflicten (de oorlogen in ex-Joegoslavië en in Kosovo) die op haar grondgebied plaatsvonden. Daarom zet de Unie zich vastberaden in voor vrede en stabiliteit in het hart van Europa en in de hele wereld. Deze strijd wordt vooral gevoerd door de bevordering van de mensenrechten en van de democratie, alsook door een actieve diplomatie die gericht is op conflictpreventie. Daarom heeft de EU een "gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid" (GBVB) uitgestippeld. Anderzijds wenst de Unie ook een echt gemeenschappelijk "Europees veiligheids- en defensiebeleid" (EVDB) uit te bouwen. Dit beleid staat ten dienste van de verdediging van het Europees grondgebied en van de vredesmissies.

Concreet:

• Sinds 2003 kan de Unie een Europees legerkorps van ongeveer 60 000 man inzetten. Deze macht kan op een zelfstandig manier werken of kan samenwerken met de NAVO. Zo heeft de Unie reeds militaire en burgerlijke operaties op het gebied van crisisbeheersing op touw gezet, zowel in de Balkan (vroegere Joegoslavische republiek Macedonië en Bosnië-Herzegovina) als in Afrika (de Democratische Republiek Kongo) of in Afghanistan.

Een unieke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid

De Europese Unie (verstevigd door de Europese Grondwet) beschouwt het als een prioriteit om de Europeanen een unieke ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te bieden. De bevoegdheden van politie en rechtbanken zijn al te vaak beperkt tot de landgrenzen. Criminaliteit en terrorisme kennen echter geen grenzen.

De Europese Unie heeft dus beslist om gemeenschappelijke maatregelen te treffen in de strijd tegen dit kwaad op geheel haar grondgebied. Enkele voorbeelden: een meer efficiënte bescherming van de fundamentele rechten; de bevordering van initiatieven op vlak van Europees staatsburgerschap en van een gemeenschappelijk beleid voor de beheersing van de migratiestroom; de ontwikkeling van een Europees gemeenschappelijk asielbeleid en een gerechtelijke samenwerking op burgerlijk vlak; de bevordering van een samenhangend strafbeleid; de versterking van de strijd tegen het terrorisme.

Concreet:

• Inzake criminaliteit werkt de politie nauwer samen, met name in het kader van Europol. Door middel van databanken kunnen we informatie over strafbare feiten opvragen, analyseren en delen.
• Inzake terrorisme hebben de lidstaten, na de aanslagen in de Verenigde Staten van 11 september, wettelijke maatregelen getroffen om een zekere samenhang in de definitie en bestraffing van terrorisme te creëren.
• Inzake justitie moet de burger zich even gemakkelijk tot rechtbanken en autoriteiten van alle lidstaten kunnen richten als hij in zijn eigen land kan doen. De uitspraken en beslissingen moeten in heel de Unie gerespecteerd en uitgevoerd worden. Het is de bedoeling tot een betere overeenstemming en een grotere toenadering te komen tussen de verschillende gerechtelijke systemen van de lidstaten.

Een gemeenschappelijk handelsbeleid

Het gemeenschappelijk handelsbeleid, gebaseerd op de douane-unie van de lidstaten, houdt een gemeenschappelijk invoerstelsel en handelstarief in dat eenvormig toegepast wordt in alle Lidstaten.

De bedoeling van dit beleid is dat het bijdraagt tot de harmonisering van de wereldhandel en dat het de douanebelemmeringen doet afnemen. Open handelstransacties, op basis van rechtvaardige regels, zijn gunstig voor de stabiliteit en de ontwikkeling binnen en buiten de Europese Unie. De landen van de Unie nemen aan de internationale handelsonderhandelingen deel als één groep en creëren zo de uitstraling van het Europees imago over heel de wereld.

Het gemeenschappelijk handelsbeleid van de Europese Unie probeert ook rekening te houden met de armste landen, ook al verwijten deze landen de Unie dat ze haar markten niet in meerdere mate openstelt voor de uitvoer van hun producten en in het bijzonder voor hun landbouwproducten. De Unie biedt in het kader van haar algemeen preferentiestelsel (APS) wel degelijk toegang tot haar markt, met vrijdom van douanerechten of tegen verlaagd tarief, voor een deel van de invoer uit ontwikkelingslanden of uit landen met een overgangseconomie. Aan de 49 armste landen van de wereld wordt vrijdom van douanerechten toegestaan voor hun gehele uitvoer, met uitzondering van de uitvoer van wapens.

Concreet:

• Voor producten die via de haven van Athene binnenkomen in de Europese Unie, gelden dezelfde rechten als voor de producten die, bijvoorbeeld, via de haven van Antwerpen binnenkomen.

Een gemeenschappelijk landbouwbeleid

Met het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) streeft de Europese Unie naar een verhoging van de landbouwproductiviteit, een billijke levensstandaard voor de landbouwers, naar stabiliteit van de markt, voedselveiligheid en redelijke prijzen voor de consument. Zonder hun aanvankelijke doelstellingen uit het oog te verliezen, houden de laatste hervormingen van het GLB rekening met de groeiende bezorgdheid om de voedselveiligheid en -kwaliteit, milieubescherming en het welzijn van dieren.

Concreet:

• Voortaan zal de rechtstreekse steun aan de landbouwer onderworpen zijn aan de naleving van de regels op het gebied van voedselveiligheid, milieu, gezondheid en welzijn van dieren, alsook aan de naleving van de principes van degelijke landbouw. De landbouwontwikkelingsprogramma's van het GLB beogen de verhoging van het concurrentievermogen van de sector, de verbetering van het milieu en de agrarische ruimte, evenals de differentiatie van de economische activiteiten in de agrarische gebieden. De naleving van de Europese reglementering op het gebied van de gemeenschappelijke landbouw wordt verzekerd door verschillende federale en regionale controleorganen.

Een sociaal Europa en het eenheidsbeleid

De sociale dimensie is een belangrijke component van het Europees project. De Unie wil d.m.v. haar richtlijnen een samenhang creëren tussen de wetgevingen van de Lidstaten op het gebied van tewerkstelling, sociale bescherming of arbeidsvoorwaarden. Zo wil men tot een stevige basis van gemeenschappelijke sociale regels komen.

Om dit te verwezenlijken, neemt Europa ook aanmoedigingsmaatregelen en beveelt ze een coördinatiemethode tussen de lidstaten aan.

Op het gebied van tewerkstelling en groei probeert de Unie de sociale partners in de coördinatie te betrekken, om te garanderen dat de belangen van iedereen worden vertegenwoordigd.

Tenslotte betekent het eenheidsbeleid ook solidariteit in Europa. Het moet ons in staat stellen de ontwikkelingsachterstand weg te werken of de omschakeling van verschillende regio's van de Unie te bevorderen.

Concreet:

• Het vrij verkeer van werknemers en de coördinatie van de sociale zekerheidsstelsels: alle EU-burgers hebben het recht om zonder discriminatie te werken in een andere Lidstaat en daar sociaal verzekerd te zijn.
• Gelijkheid van vrouwen en mannen: sinds 1975 werden er vijf richtlijnen uitgevaardigd om de gelijkheid van behandeling op het werk, van loon en van sociale zekerheid te waarborgen.
• Het recht op werk: bescherming van de individuele en gezamenlijke rechten, en waarborg van de gezondheid en van de sociale zekerheid op de werkvloer.
• De strijd tegen de discriminatie.
• Verschillende Belgische provincies hebben steun genoten van Europese fondsen voor hun economische ontwikkeling of omschakeling (met name Henegouwen, Luik, Limburg en Antwerpen).

Milieu en de gezondheid: onze zorgenkinderen

De bescherming van het milieu, als waarborg voor de levenskwaliteit van de huidige en toekomstige generaties, staat hoog op de Europese agenda. De uitdaging bestaat erin de milieubescherming te combineren met de economische groei. Dit zijn de prioriteiten: klimatologische veranderingen voorkomen en vechten tegen de opwarming van de aarde; de natuurlijk habitat en de wilde fauna en flora beschermen, milieu- en gezondheidsproblemen oplossen; een beter beheer van het afval;...

Vele milieuproblemen overschrijden de grenzen van de EU. Daarom heeft de EU verscheidene internationale programma's en overeenkomsten ondertekend inzake problemen zoals zure regen, biodiversiteit, klimaatsverandering en broeikaseffecten.

Concreet:

• Het "ecolabel" begeleidt de Europese consument in de keuze van artikelen of producten die gunstig zijn voor het milieu.
• Een Europees Milieuagentschap waakt over het milieu en waarschuwt voor aankomende problemen. Op die manier kan de Unie wettelijke maatregelen nemen.
• Het beroemde Kyoto-protocol (vermindering van de broeikaseffecten), waarvan de Europese Unie is een van de meest overtuigde initiatiefnemers en voorvechters is, toont aan dat men zich op een internationaal niveau bewust geworden is van de risico's van de klimaatsverandering.
• De Europese Unie heeft in de jaren `90 ook beslist alle voertuigen met een katalysator uit te rusten en geen lood meer toe te voegen aan de benzine.

Een kennismaatschappij

De Europese Unie wil de meest competitieve en dynamische kennismaatschappij van de wereld worden. Onderwijs, professionele vorming en steun aan jongeren zijn drie grote gebieden waar de Europese Unie voorrang aan geeft.

Elk jaar maken duizenden Europese burgers gebruik van grensoverschrijdende opleidingsprogramma's die de kennismaking tussen verschillende culturen bevorderen en de mogelijkheid bieden te wonen, te studeren, zich te specialiseren en te werken in andere Europese landen.

De onderwijskwalificaties worden door de andere landen van de Unie erkend. De burgers kunnen in hun eigen of in een andere Lidstaat makkelijker toegang krijgen tot een opleiding dankzij associaties, uitwisselingsprogramma's en het verdwijnen van talrijke administratieve hindernissen.

Concreet:

De Europese Unie biedt een grote waaier van opleidings- en vormingsprogramma's aan, waaronder:

• Het Socrates-programma, waarvan het oudste en waarschijnlijk ook het bekendste grensoverschrijdende Erasmus-programma deel uitmaakt. Erasmus geeft jaarlijks beurzen aan studenten en leerkrachten waardoor ze les kunnen volgen of geven aan universiteiten in een andere Lidstaten;
• Leonardo da Vinci bevordert internationale uitwisselingen en grensoverschrijdende projecten op het gebied van de beroepsopleiding;
• Europass Formation is een officieel bewijs van beroepsgebonden opleiding of stage die in een ander land volbracht werd;
• Gruntvig richt zich tot lerende volwassen en hun leerkrachten;
• Comenius is voorbehouden voor scholen en hun leerkrachten;
• Lingua bevordert het leren van talen;
• Minerva betreft de toepassing van nieuwe technologieën in het onderwijs.

Besluit

Dit overzicht van realisaties en concrete activiteiten toont aan dat de Europese Unie reeds tientallen jaren lang actief is in verschillende sectoren.
Ze beïnvloedt regelmatig ons dagelijks leven, zelfs al zijn we er ons niet altijd van bewust.