Mensenrechtenverdedigers

Feiten over mensenrechtenverdedigers

Mensenrechtenverdedigers zijn personen, groepen en maatschappelijke organisaties die vreedzaam opkomen voor de bevordering en bescherming van de rechten van de mens. Ze werken vooral op het terrein voor de mensenrechten, als lid van de civiele samenleving of een ngo dan wel binnen nationale of internationale instanties. De verantwoordelijkheid voor de eerbieding van de mensenrechten berust in eerste instantie bij de Staten, maar de kennis van de mensenrechtenverdedigers kan hen bij deze taak zeker van nut zijn. Vanuit hun opdracht zien deze laatsten zich vaak genoodzaakt de overheid van het land waar ze werkzaam zijn te wijzen op tekortkomingen inzake mensenrechten. Het komt dan ook voor dat de terreinwerkers zelf het voorwerp zijn van bedreigingen en onder druk worden gezet en dat hun eigen veiligheid en vrijheid of leven in gevaar zijn. Daarom werden instrumenten goedgekeurd ter bescherming van de rechten van de mensenrechtenverdedigers.

Internationale en regionale instrumenten

In maart 1999 hechtte de Algemene Vergadering van de VN de haar goedkeuring aan de « Verklaring inzake het recht en de verantwoordelijkheid van individuen, groepen en organen van de maatschappij om universeel erkende mensenrechten en fundamentele vrijheden te beschermen en te bevorderen ". Deze verklaring bepaalt dat iedereen het recht heeft om in eigen land en internationaal de bescherming en verwezenlijking van mensenrechten en fundamentele vrijheden na te streven en te bevorderen. De verklaring herinnert ook aan het belang van de vrijheid van vereniging, vergadering, meningsuiting en informatie en van het recht om in rechte op te treden en aldus de strijd voor de eerbiediging van de mensenrechten te kunnen blijven voeren. Verder moedigt de verklaring de invoering aan van nationale beschermingsmechanismen en pleit ze voor de vorming van overheidspersoneel inzake mensenrechten.

Op 6 februari 2008 nam ook het comité van ministers van de Raad van Europa een verklaring aan over de actie die deze organisatie wil ondernemen om de mensenrechtenverdedigers beter te beschermen en hun activiteiten te bevorderen. De tekst verwerpt elke vorm van agressie ten aanzien van mensenrechtenverdedigers en roept de staten op te zorgen voor een gunstig klimaat waarin deze personen hun taak kunnen vervullen. De Raad vraagt de staten dan ook doeltreffende maatregelen te nemen met het oog op de bescherming, de bevordering en de eerbieding van het werk van de mensenrechtenverdedigers. Deze oproep was ook gericht aan alle organen en instellingen van de Raad van Europa en aan de Commissaris voor de mensenrechten.

Actie van België en van de Europese Unie

De Europese Unie hecht veel belang aan de essentiële rol die de civiele samenleving en met name de mensenrechtenverdedigers, spelen in het geheel van het buitelandbeleid. Het is vanuit dit streven dat in juni 2004 de richtsnoeren voor mensenrechtenverdedigers werden goedgekeurd.

Van zijn kant hecht België veel belang aan deze actoren en bevoorrechte partners. Onze ambassades in derde landen beleggen geregeld ontmoetingen met mensenrechtenverdedigers om de steun van België te betuigen aan hun werkzaamheden en de betrekkingen met de autoriteiten van hun land. Ook op de agenda van het departement Buitenlandse Zaken in Brussel staan geregeld ontmoetingen met verenigingen van mensenrechtenverdedigers.

Richtsnoeren van de Europese Unie

In de richtsnoeren geeft de EU aan hoe zij in de betrekkingen met derde landen uitvoering wil geven aan haar prioriteiten inzake mensenrechten. De richtsnoeren inzake mensenrechtenverdedigers leggen concrete maatregelen vast die de ambassades van de EU-lidstaten in derde landen kunnen aanwenden om de rechten van deze actoren te beschermen en hen in hun acties te ondersteunen.

De maatregelen behelzen:

  • periodieke rapportering over de situatie van de mensenrechtenverdedigers in derde landen.
  • verdediging van de rechten van de mensenrechtenverdedigers, met name hun recht op vrije meningsuiting en hun veiligheid.
  • versterking van de contacten tussen de vertegenwoordigingen en de lokale ngo’s met het oog op informatieuitwisseling, de samenwerking rond projecten en de bescherming tegen druk van hogerhand, het bijwonen van processen, enz.
  • demarches ondernemen of/of officiële verklaringen afleggen wanneer een of verschillende mensenrechtenverdedigers effectief gevaar lopen.
  • bevordering van de versterking van de nationale, regionale of internationale mechanismen voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers.
  • deze kwestie aan de orde stellen in contacten met derde landen en in internationale fora.

Verklaring van de Algemene Vergadering van de VN inzake het recht en de verantwoordelijkheid om de mensenrechten te bevorderen en te beschermen
FR
EN

 Tekst van de EU-richtsnoeren over mensenrechtenverdedigers (PDF, 82.8 KB)