Centraal-Europa

Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen)

Hoewel we Estland, Letland en Litouwen zeker niet over één kam kunnen scheren, kunnen we een toch aantal overeenkomsten vaststellen, ook in hun relaties met België.

Het gaat om drie jonge staten met een dynamisch imago, denken we maar aan Estland, de pionier van e-government en de eerste Baltische staat die toetrad tot de eurozone (2011). Letland en Litouwen willen niet achterblijven en voeren een beleid gericht op een spoedige toetreding tot de eurozone.

Estland, Letland en Litouwen profileren zich meer en meer als transportknooppunt tussen West-Europa en Rusland/Azië. De interesse in België voor de economische activiteiten in en rond de havens van Tallinn (Estland), Riga (Letland) en Klaipeda (Litouwen) neemt trouwens toe. Zo wordt aangeknoopt met een traditie die zijn oorsprong vindt in het samenwerkingsverband voor de handel tussen Hanzesteden (13e-16e eeuw).

Er zijn nog meer raakpunten: door de eeuwen heen werden Estland, Letland en Litouwen, net als België, geconfronteerd met bezettingen. De autoriteiten van deze landen waarderen het feit dat België hun annexatie door de vroegere Sovjet-Unie op het einde van Wereldoorlog II nooit erkende.

Het positieve imago van België heeft niet alleen wortels in het verleden.

Ook onze militaire samenwerking draagt hiertoe bij. Zo was België in 2004 de eerste NAVO- lidstaat die zich bereid verklaarde de “NATO Air Policing” boven het Baltische luchtruim op zich te nemen. Daarnaast konden de staatsbezoeken van ZM de Koning aan Litouwen (2006), Letland (2007) en Estland (2008) op veel bijval rekenen.

Ten slotte hebben de Baltische landen ook veel belangstelling voor onze know how inzake EU dossiers. Zodoende bieden de EU-voorzitterschappen van Litouwen (2e helft 2013), Letland (1e helft 2015) en Estland (1e helft 2018) mogelijkheden voor een intensivering van de bilaterale relaties.

 
Bulgarije

Bulgarije is lid van de NAVO (2004) en van de Europese Unie (2007) en de Euro-Atlantische instellingen vormen een uitstekend kader voor de betrekkingen van Bulgarije met België. Beide landen plegen geregeld overleg over gemeenschappelijke vraagstukken en werken ter zake samen. De politieke gemeenschap waarvan beide landen deel uitmaken, is de basis waarop de diplomatieke betrekkingen stoelen die eind van de 19e eeuw werden aangeknoopt.

Bulgarije en België vierden onlangs de 130e verjaardag van het aanknopen van bilaterale diplomatieke betrekkingen in 1879. In datzelfde jaar keurde Bulgarije een grondwet goed die ingegeven is door het Belgisch voorbeeld, een duidelijk bewijs van de goede sfeer waarin deze betrekkingen tot stand zijn gekomen.

Vandaag zijn deze goede betrekkingen weerspiegeld in een aantal belangrijke bilaterale overeenkomsten, waarbij kan worden verwezen naar : het Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting (van kracht sinds 1991); de Overeenkomst tussen de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie (BLEU) en de Republiek Bulgarije inzake de wederzijdse bevordering en bescherming van investeringen (1991); het Verdrag inzake politiesamenwerking (1992) of de Overeenkomst tussen de staten van de Benelux en Bulgarije inzake de overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven (2005). Bovendien blijken de goede betrekkingen ook uit de aanzienlijke omvang van Belgische investeringen in Bulgarije. In 2011 bekleedde de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie immers de zesde plaats op de lijst van buitenlandse investeerders in Bulgarije, terwijl ze in 2010 zelfs op de tweede plaats stond.

De bilaterale betrekkingen werden nog nauwer aangehaald tijdens het bezoek dat Zijne Excellentie President Parvanov van 22 tot 24 februari 2010 aan België bracht. Bij deze gelegenheid ontmoette de Bulgaarse staatschef Zijne Majesteit Koning Albert II. Op dit bezoek volgde in hetzelfde jaar een bezoek van Eerste Miniser Y. Leterme aan Bulgarije (24.11.2010) in het kader van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie.

 
Roemenië

De diplomatieke betrekkingen tussen het Koninkrijk België en het Vorstendom Roemenië dateren van 1880.

Als lid van de NAVO (sinds 2004) en van de Europese Unie (sinds 2007) deelt de Republiek Roemenië dezelfde politieke waarden (democratie, mensenrechten, rechtsstaat) en belangen (internationale veiligheid, samenwerking inzake terrorismebestrijding, aanpak van de economische en financiële crisis…) als het Koninkrijk België en deze waarden vormen de achtergrond voor diepgaand overleg en nauwe samenwerking. Deze gemeenschappelijke basis verrijkt en versterkt onze bilaterale betrekkingen. 

Deze betrekkingen bouwen voort op verschillende bilaterale overeenkomsten die tussen België en Roemenië werden afgesloten : Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting en BLEU-overeenkomst inzake de wederzijdse bevordering en bescherming van investeringen (beide van kracht sinds 17 oktober 1998); Verdrag inzake politiesamenwerking (2002); Overeenkomst Benelux-Roemenië inzake terugname (2003).

Het bilaterale handelsverkeer is ook omvangrijk. In 2011 bedroeg de uitvoer van België naar Roemenië 1,031 miljard euro en de invoer uit Roemenië naar België 669,9 miljoen euro.

De nauwe bilaterale betrekkingen blijken ook uit een reeks wederzijdse bezoeken op hoog niveau die sinds midden 2000 plaatsvonden: economische missie onder leiding van Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Filip met als thema: milieu en infrastructuur (2006); staatsbezoek van  Hunne Majesteiten Koning Albert II en Koningin Paola in Roemenië (2009); bezoek aan Roemenië van Eerste Minister Leterme  en de Ministers Vervotte en Schouppe (2011); ontmoetingen tussen de Eerste Ministers Di Rupo en Ponta in september 2012 en tussen de Ministers van Buitenlandse Zaken Reynders en Corlatean in mei 2013.

Ten slotte weze vermeld dat de bilaterale betrekkingen sinds meer dan twintig jaar ook nog een ander luik bevatten als teken van solidariteit tussen de Belgische en de Roemeense burgers: de steun die sinds de laatste jaren van de dictatuur van Ceaucescu wordt verleend aan Roemeens dorpen op het platteland en die de laatste jaren vooral via Actie Dorpen Roemenië/Opération Villages Roumains loopt. Deze samenwerking wordt in het kader van tientallen lokale projecten voortgezet. 2010 stond trouwens niet enkel in het teken van de viering van het 130-jarig bestaan van de Belgisch-Roemeense diplomatieke betrekkingen, maar ook in het teken van de 20e verjaardag van het opstarten van de Actie Dorpen Roemenië.                  

 
Višegradlanden (Hongarije, Polen, Slowakije, Tsjechië)

Hongarije

Hongarije opende in 1989 als eerste het IJzeren Gordijn tussen Oost en West: een belangrijke stap naar de hereniging van Europa en het herstellen van oude banden, ook die met België.

Tussen België en Hongarije bestaat een lange traditie van solidariteit. Na Wereldoorlog I, toen Hongarije getroffen werd door de armoede, ving België Hongaarse kinderen op en verschafte het aan duizenden werkloze Hongaren werk in onze mijnbouw. Na de onderdrukking van de Hongaarse revolutie in 1956 konden 6.000 Hongaarse vluchtelingen in België terecht. Net als de andere Hongaren, die zich eerder in België vestigden, integreerden ze zich probleemloos.

De vreedzame omwenteling op het einde van de Koude Oorlog en het EU-lidmaatschap van Hongarije verruimden het draagvlak voor onze betrekkingen. Het gezamenlijke EU-voorzitterschap van Hongarije, België en Spanje (2010-2011) verliep vlot. Hongarije kon een beroep doen op de Europese know how van ons land. Op zijn beurt maakte België kennis met Hongaarse prioriteiten zoals de Hongaarse minderheden in Centraal-Europa en de samenwerking met andere staten langs de Donau.

Dankzij zijn centrale ligging in Europa trekt Hongarije veel buitenlandse investeerders aan. Ook 300 Belgische ondernemingen zijn in Hongarije aanwezig. België staat er in de Top 10 van de buitenlandse investeerders.

Ook hier is er sprake van een traditie. Belgisch kapitaal was in de negentiende eeuw betrokken bij de uitbouw van de Hongaarse mijnbouw en spoorwegen. In de middeleeuwen werkten landbouwers uit onze gewesten mee aan de ontwikkeling van de wijnbouw in de Tokaij-streek. Vandaag de dag is dit, naast Boedapest en het Balatonmeer, een van de toeristische troeven van Hongarije.

 
Polen

Polen is de grootste EU-lidstaat in Centraal-Europa. Zij kende sinds de maatschappelijke omwenteling onder druk van de vrije vakbond “Solidarnosc” een spectaculaire evolutie. De organisatie van EURO 2012 (het EK-voetbal in Polen en Oekraïne) was een mooi visitekaartje van de ontwikkeling van de Poolse economie en infrastructuur.

Ook al plaatste België zich niet voor EURO 2012, toch zijn we een vaste speler op de Poolse markt. België behoort tot de Top 10 van de buitenlandse investeerders. Dit heeft ongetwijfeld bijgedragen tot de Europese integratie van Polen.

Ons land blijft inspelen op het potentieel van de Poolse markt met zijn 36 miljoen consumenten. Hiervan getuigt de actieve Belgische economische diplomatie en de uitbouw van een netwerk van ereconsulaten in Gdynia/Gdansk, Krakow, Bydgoczsz en Poznan. Het is allicht meer dan een detail dat de hoogste wolkenkrabber in Warschau gebouwd werd door een Belgische onderneming.

Op politiek vlak zorgden de EU-voorzitterschappen van België (2e helft 2010) en Polen (2e helft 2011) voor een verdieping van de relaties. Polen toonde veel belangstelling voor de internationale ervaring van België. Polen is voor België dan weer een referentiepunt voor de analyse van de toestand in het oostelijk nabuurschap (Oekraïne, Belarus, Moldova, Georgië,…) en Rusland.

Polen is al langer een factor van betekenis in België. Poolse eenheden o.l.v. Generaal Maczek namen deel aan de bevrijding van België in Wereldoorlog II. In de eerste helft van de 20e eeuw vestigden ca. 60.000 Polen zich in de Belgische industriebekkens. Na de opening van de onze arbeidsmarkt dragen tienduizenden Polen, die op permanente of tijdelijke basis in België verblijven, bij tot onze economie.

 
Slowakije

Slowakije werd na zijn onafhankelijkheid in 1993 bekend als de “Tatra Tijger”. Het land dankte die naam aan de snelle economische groei tegen de achtergrond van structurele hervormingen en vele buitenlandse investeringen, bv. in de automobielindustrie en haar toeleveringsbedrijven

In 2009 was Slowakije de tweede nieuwe EU-lidstaat in Centraal-Europa die erin slaagde om de voorwaarden te vervullen voor toetreding tot de eurozone.

De historische banden tussen Slowakije en België mogen dan al minder uitgesproken zijn dan met andere landen in Centraal-Europa, toch ontwikkelde het land zich tot een middelgrote economische partner van België. In 2006 werd een Belgisch ereconsulaat in Kosice geopend. Enerzijds wou men aldus inspelen op het economisch potentieel van Oost-Slowakije (dat ook een springplank is naar Oekraïne en Rusland). Anderzijds leek dit nuttig in het licht van de ontwikkeling van het toerisme in het Tatra-gebergte op de grens van Slowakije met Polen.

De politieke betrekkingen tussen België en Slowakije, zijn probleemloos goed en worden gekenmerkt door gelijklopende posities in diverse dossiers. De samenwerking tussen onze landen binnen de Europese en internationale instellingen verloopt goed. Dit bewees onze gelijktijdig lidmaatschap van de VN-veiligheidsraad (2007).

 
Tsjechië

Na de Fluwelen Revolutie in 1989 onder leiding van schrijver/politicus Vaclav Havel groeide Tsjechië uit tot een populaire bestemming. Niet alleen Belgische toeristen die Praag bezoeken, maar ook onze bedrijven voelen zich thuis in Bohemen en Moravië. België behoort tot de top-10 van de investeerders in Tsjechië: de ca. 200 Belgische bedrijven zijn goed voor 30.000 jobs. België is een belangrijke speler in de Tsjechische banksector.

Minder bekend is dat de professionele wielerploeg rond Tom Boonen (Omega Pharma/Quick Step) grotendeels met Tsjechisch kapitaal (van investeerder Zdenek Bakala) gefinancierd wordt.

België hecht veel belang aan politiek overleg en samenwerking met EU-lidstaten met vergelijkbare grootte. Dit geldt ook voor Tsjechië. Op politiek vlak leidden de EU-voorzitterschappen van Tsjechië (2e helft 2009) en België (2e helft 2010) tot een intensivering van de politieke contacten, zoals ook bleek uit het officieel bezoek van President Vaclav Klaus aan België in 2011.

In 2015 zijn Mons en Pilzen samen de culturele hoofdstad van Europa. Pilzen is o.a. de thuisstad van componist Bedrich Smetana (“Ma Vlast”) en van autopionier Emil Skoda. Op het einde van Wereldoorlog II werkten Belgische eenheden mee aan de bevrijding van Pilzen door het Amerikaanse leger. Ook Tsjechen (en Slowaken) waren betrokken bij de bevrijding van België.