Midden-Oosten

Betrekkingen tussen België en de Maghreb

Dat België een positief imago geniet in de Maghreblanden is voornamelijk toe te schrijven aan de grote Maghrebijnse gemeenschap in ons land en aan het dynamische handelsverkeer tussen beide landen.

De Marokkaanse gemeenschap in België telt naar schatting bijna een half miljoen mensen, de betrekkingen tussen België en Marokko zijn op alle niveaus sterk ontwikkeld. De bijeenkomst van de tweede Gemengde Hoge Partnerschapscommissie die doorging in Brussel op 18 februari 2014 en werd voorgezeten door de Eerste Ministers van België en Marokko, illustreert het belang van de betrekkingen tussen beide landen. Bovendien vond deze bijeenkomst op hoog niveau plaats in de context van de herdenking van de 50e verjaardag van de Overeenkomst tussen België en Marokko betreffende de tewerkstelling van Marokkaanse werknemers in België. Bij deze gelegenheid werden 8 nieuwe conventies en akkoorden getekend. Marokko is sinds de jaren 60 eveneens een bevoorrechte partner van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. Momenteel wordt een nieuwe programma voor ontwikkelingssamenwerking voor de periode 2016-2020 voorbereid.

Ons land staat goed aangeschreven bij Algerije o.a. omdat de ambassade van België als een van de weinige tijdens het donkere decennium van de Algerijnse burgeroorlog niet de deuren sloot. Zo onderhouden onze landen diepgaande bilaterale relaties en een regelmatige politieke dialoog, die nog werd versterkt door de ondertekening van een Memorandum of Understanding omtrent het houden van jaarlijkse bilaterale politieke consultaties in april 2015. Verder heeft 40 jaar van ononderbroken intergouvernementele samenwerking sterke en diepgaande banden tussen onze landen gecreëerd. Hoewel Algerije sinds 2015 geen partnerland van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking meer is, zal een nieuw Samenwerkingsprogramma (2014-2017) met focus op het leefmilieu ons bovendien toestaan om een basis te bouwen voor nieuwe vormen van partnerschap en uitwisseling. Wat het handelsverkeer tussen de drie Gewesten van België en Algerije betreft, is Algerije al enkele jaren onafgebroken de tweede afzetmarkt op het Afrikaanse continent en de eerste afzetmarkt in Noord-Afrika.

In 2014 werd de 175e verjaardag gevierd van de basistekst van onze bilaterale relatie met Tunesië, het Vriendschaps-, Handels- en Scheepvaartverdrag dat in 1839 werd gesloten tussen Leopold I, Koning der Belgen, en Ahmed Pacha Bey, vorst van het Koninkrijk Tunis. Begin jaren 60 ondertekenden beide landen een aantal directe bilaterale samenwerkingsovereenkomsten die ervoor hebben gezorgd dat een nauwe band werd opgebouwd tussen België en Tunesië. Hoewel Tunesië sinds mei 2000 geen partnerland meer van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking is, zet een intense samenwerking tussen onze beide landen zich harmonieus verder, ook op het niveau van de Gewesten en de Gemeenschappen die eveneens vertegenwoordigd zijn in Tunesië. België heeft Tunesië ook ondersteund tijdens de democratische transitieperiode via financiële steun aan projecten van UNDP in het kader van de Arabische Lente (ondersteuning van het grondwettelijk proces en de nationale dialoog, ondersteuning van de veiligheidssector en aan de transitionele justitie ...). De talrijke Belgische investeringen en de regelmatige bilaterale bezoeken zijn een bewijs van de goede bilaterale betrekkingen tussen beide landen.

Wat Libië betreft heeft  België actief deelgenomen aan de operatie Unified Protector die door de NAVO werd gevoerd overeenkomstig resolutie 1973 van de VN-Veiligheidsraad. Ons land ontving in de postrevolutionaire periode een honderdtal Libische gewonden voor medische verzorging. In februari 2012 vond een officieel bezoek van Minister Reynders plaats. België, net zoals de internationale gemeenschap, erkent de verkozen regering die zetelt in Tobroek en ondersteunt steeds het streven naar een politieke oplossing voor Libië.

 
Bilaterale betrekkingen met het Nabije Oosten

Onderstaand overzicht belicht enkele aspecten van de bilaterale betrekkingen tussen België en de landen uit het Nabije Oosten:

De bilaterale betrekkingen tussen België en Egypte zijn goed en er zijn dan ook geregeld bilaterale contacten op het hoogste niveau in Brussel en in Cairo. België steunt de politieke hervormingen in Egypte en tracht bij te dragen aan de economische heropleving van het land, maar er zijn nog bijkomende mogelijkheden om de economische samenwerking uit te diepen. Verder erkent België de belangrijke rol die Egypte speelt als bemiddelaar in het Arabisch-Israëlische conflict en als belangrijke speler in de regio.

België onderhoudt geregelde en nauwe contacten met Israël inzake politieke, economische, administratieve, zakelijke en culturele aangelegenheden en dit zowel op diverse officiële niveaus als op het niveau van particuliere initiatieven. De thema’s die bij de officiële contacten aan bod komen zijn de internationale actualiteit, de multilaterale dossiers, het VPMO, de regionale situatie, de mensenrechten met inbegrip van de strijd tegen discriminatie en antisemitisme en de Holocaustherdenking. Verder wordt nagedacht over manieren om de economische, technologische en commerciële contacten uit te diepen. België geniet een goed imago in Jordanië onder meer vanwege de standpunten die het in het Arabisch-Israëlische conflict en in de samenwerking in de strijd tegen ISIS inneemt. Uit waardering voor de inspanningen die Jordanië levert om de vele Syrische vluchtelingen op haar grondgebied op te vangen, ondersteunde België er verschillende projecten. De handel tussen beide landen behelst vooral de Belgische uitvoer naar Jordanië waar onze kwalitatief hoogstaande industriële goederen geapprecieerd worden. De twee Koningshuizen onderhouden eveneens een goede band. Koning Abdallah bezocht België meerdere keren en Belgische ministers brengen geregeld een bezoek aan Jordanië.

Libanon en België zijn landen die bepaalde vergelijkingspunten hebben, zoals bijvoorbeeld de zoektocht naar het compromis, een politiek systeem dat gebaseerd is op overleg en samenwerking tussen bevolkingsgroepen, gemeenschappen en regio’s met verschillende culturele, religieuze of taalkundige affiniteiten en het behoud van de eenheid in de diversiteit. De talrijke bilaterale contacten op hoog niveau zijn het bewijs van de uitstekende bilaterale relaties tussen onze twee landen. België steunt de inspanningen van de Europese Unie, mede in het kader van het EU-Libanon associatieverdrag, om te komen tot de gezamenlijk afgesproken doelstellingen evenals tot de uitvoering, door alle betrokken partijen, van alle relevante resoluties van de VN-Veiligheidsraad. België is zich bewust van de inspanningen van Libanon om de Syrische vluchtelingen op te vangen. Ten einde te helpen bij deze moeilijke omstandigheden, ook al is Libanon geen partnerland van de Belgische ontwikkelingssamenwerking, zijn er bijdragen gestort aan ngo’s die actief zijn in de opvang van vluchtelingen. Het is ook van belang te vermelden, ook al is het niet enkel voor Libanon, dat België op 4 september 2015 beslist heeft de humanitaire hulp voor de crisis in Syrië te verhogen met 30 miljoen euro. In het Palestijnse Gebied levert België op bilateraal niveau een bijdrage aan de politieke en financiële steun die de Europese Unie verleent aan de opbouw van staatsinstellingen door de Palestijnse Autoriteit. Ondanks de nieuwe impasse in de onderhandelingen, blijft België voorstander van het zoeken naar een onderhandelde oplossing met Israël opdat de Staat Palestina kan ontstaan, met een oplossing voor Jeruzalem als hoofdstad van twee staten.

Het Palestijns Gebied is een van de partners van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking (en geldt als 4e op de rangschikking qua hulp die wordt geboden). De politieke bilaterale relaties zijn ook verder ontwikkeld, wat zich vertaald heeft o.a. in een bezoek van de President van de Palestijnse Autoriteit Mahmoud Abbas in februari 2015. Verder heeft België in 2013 ook beslist om het statuut van de Palestijnse diplomatieke vertegenwoordiging in Brussel te verhogen. Door het conflict in Syrië en de strijd tegen ISIS zijn de bilaterale relaties met Syrië beperkt tot het strikt noodzakelijke. De onderhandelingen over een verdrag ter vermijding van dubbele belasting en over een verdrag ter wederzijdse bescherming van investeringen werden ook opgeschort. De Europese Unie heeft sancties tegen het regime van Assad ingesteld. België tracht niet alleen humanitaire hulp te verlenen voor de Syrische bevolking en bij te dragen in de strijd tegen ISIS, maar ook om de zoektocht naar een politieke oplossing voor het conflict in Syrië te ondersteunen.

 
Vredesproces in het Midden Oosten (VPMO)

De zoektocht naar een vreedzame oplossing voor het Israëlisch-Palestijns geschil houdt de internationale diplomatie al decennia bezig. Twee volkeren werden door de draaikolken van de geschiedenis in een conflictsituatie gebracht waarvan de duurzame oplossing alleen bij onderhandelingen ligt.

De verslechtering van de huidige situatie toont de noodzaak aan van een snelle herneming van de onderhandelingen op basis van de parameters bepaald door de Europese Unie, die zullen leiden tot een tweestatenoplossing met een onafhankelijke, democratische, soevereine, aaneengesloten en levensvatbare Palestijnse staat die in vrede en veiligheid naast Israël leeft met wederzijdse erkenning.

Er is geen alternatief voor die onderhandelde twee-staten-oplossing, en om onderhandelingen mogelijk te maken is het noodzakelijk die oplossing te behouden en een klimaat van vertrouwen te creëren. België verzet zich dan ook tegen alles dat die twee-staten-oplossing ondermijnt, zoals de kolonisatie en alle aanverwante maatregelen.

België pleit, in overeenstemming met de aanpak van de EU, ook voor de volledige opheffing van de blokkade van Gaza. De inspanningen om Gaza herop te bouwen moeten versneld worden en deze inspanningen moeten ook ingepast worden in het grotere politieke kader van de herneming van het vredesproces in het Midden-Oosten. De terugkeer van de Palestijnse Autoriteit naar Gaza is eveneens een prioriteit zodat die haar regeringsfuncties, inclusief in de domeinen van veiligheid en burgeradministratie, kan opnemen. België beschouwt, net zoals de EU, de Palestijnse verzoening daarbij van belang.

De veiligheid van Israël moet absoluut gegarandeerd worden en het is onaanvaardbaar dat raketten afgevuurd worden vanuit Gaza naar Israël. De bedreigingen van Hamas en andere milities moeten dus stoppen.

België vindt dat de Europese Unie een belangrijkere rol zou kunnen spelen in het vredesproces, in nauw overleg met de andere betrokken spelers.

 
Irak en Iran

België verdiept zijn diplomatieke betrekkingen met Irak: in november 2009 werd een ambassadeur van België bij Irak geaccrediteerd. Het eerste bezoek van een Belgische minister van buitenlandse zaken aan Bagdad en Erbil vond plaats in mei 2009, na een onderbreking van 19 jaar. Bij deze gelegenheid moedigden de Iraakse autoriteiten de Belgische bedrijven aan om hun activiteiten in Irak verder uit te bouwen.

De krachtlijnen van het Belgische beleid ten aanzien van Irak zijn: steun aan de strijd tegen Daesh (ISIS); steun aan meer "inclusiviteit" in het Iraakse politieke proces, namelijk de deelname van alle gemeenschappen aan de wederopbouw van het land; steun aan "regional ownership", namelijk de constructieve betrokkenheid van de buurlanden van Irak bij de stabilisatie, de verzoening en de wederopbouw van het land; en ten slotte steun van België aan de bijstand en de coördinatie van de humanitaire hulp door de Verenigde Naties in Irak. De mensenrechtensituatie in Irak blijft evenwel kritiek, met name de daadwerkelijke bescherming van etnische en religieuze minderheden. De systematische toepassing van de doodstraf baart de Europese Unie en haar lidstaten zorgen.

België steunt de versterking van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Irak. Net als de andere lidstaten van de EU volgt België de gang van zaken in Iran van nabij.

Met het nucleair akkoord van 14/07/15 tussen Iran en de E3+3 (UK, Frankrijk, Duitsland, VS, Rusland, China) is er zicht op een einde aan een jarenlange discussie rond een eventueel militair gebruik van kernenergie door Iran. Het akkoord (“Joint Comprehensive Plan of Action”) geeft een garantie op een tijdige ontdekking van mogelijke dergelijke Iraanse bedoelingen. In ruil, als blijkt dat Iran haar verplichtingen i.v.m. het akkoord nakomt, wordt het sanctieregime t.a.v. Iran grotendeels opgeschort. BE is tevreden met dit akkoord en met de perspectieven die zich nu aandienen. Er zal nu moeten gestreefd naar een meer constructieve rol van Iran in de regio. Tevens opent de afbouw van de sancties handelsmogelijkheden. Doch, er mag niet vergeten worden dat in Iran ernstige deficits op vlak van mensenrechten blijven bestaan (uitvoering van de doodstraf en dit voor een breeds pallet aan delicten, problemen met vrouwenrechten, rechten van minderheden en rechten rond vrijheid van meningsuiting, etc.). België wil dat hieromtrent de situatie verbetert.

 
De Golfstaten

België onderhoudt geregelde en nauwe contacten met de landen van de Samenwerkingsraad van de Arabische Staten van de Golf (GCC), zijnde Saudi-Arabië, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Oman en Qatar. Deze contacten behelzen politieke, economische, administratieve, zakelijke en culturele aangelegenheden en dit zowel op diverse officiële niveaus als op het niveau van particuliere initiatieven. De thema’s die bij de officiële contacten aan bod komen zijn de internationale actualiteit, de multilaterale dossiers, het VPMO, de regionale situatie, de mensenrechten met inbegrip van de strijd tegen de doodstraf en de genderdiscriminatie. In deze strategische regio zijn tal van Belgische bedrijven actief op de volgende gebieden: bouw, engineering, baggerwerken, transport, geneeskunde, consultancy,…

De Europese Unie en de GCC knoopten een twintigtal jaar geleden betrekkingen aan op basis van een samenwerkingsovereenkomst. Op 24 mei 2015 vond in dit kader de 24ste Ministeriële vergadering EU-GCC plaats. Deze ministeriële vergadering werd vooraf gegaan door een Senior Officials meeting die recentelijk werd opgestart om de politieke dialoog tussen de EU en de GCC te verdiepen o.a. rond thema’s van gemeenschappelijk belang zoals de regionale crisissen in Jemen, Syrië, Irak, Libië en het MEPP.

België maakt zich zorgen over de situatie in Jemen en de talrijke problemen waarmee het land te kampen heeft. Het volgt de situatie dan ook op de voet. Het conflict in Jemen treft de burgerbevolking zeer hard en  België moedigt dan ook de strijdende partijen aan om in te gaan op de uitnodiging van de Speciale Gezant van de VN-Secretaris-generaal, Cheikh Ahmed, om vredesgesprekken aan te vatten. Deze gesprekken moeten leiden tot een duurzame politieke oplossing op basis van de VNVR resolutie 2216 en op basis van de resultaten van de National Dialogue Conference.