Personen met een handicap

De rechten van personen met een handicap: enkele begrippen

Conform het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, zijn personen met een handicap personen met:

  • langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuiglijke beperkingen
  • die hen, in wisselwerking met diverse obstakels, kunnen beletten volledig, daadwerkelijk en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving.

Personen met een handicap, die ongeveer tien procent van de wereldbevolking uitmaken, zijn bijzonder kwetsbaar in de dagelijkse uitoefening van hun rechten. Recentelijk is gebleken dat veel aandacht besteden aan de eerbiediging van de mensenrechten in het algemeen niet volstond om de mensenrechtensituatie van personen met een handicap te verbeteren. Er werd besloten te voorzien in een specifieke erkenning van de rechten van personen met een handicap. Deze erkenning is niet bedoeld om aan personen met een handicap een nieuw soort mensenrechten toe te kennen maar om zeker te stellen dat ze op voet van gelijkheid het volledige genot hebben van de mensenrechten en om de eerbiediging van hun inherente waardigheid te garanderen.

In zijn internationale actie verdedigt België de bevordering en bescherming van de rechten van deze kwetsbare groep. Op het niveau van de Verenigde Naties werden de jongste jaren een aantal actieprogramma’s uitgevoerd om de situatie van personen met een handicap te verbeteren.

Internationale instrumenten

In 2006 hechtte de Algemene Vergadering van de VN haar goedkeuring aan het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. De lidstaten van de Europese Unie waren zeer actief betrokken bij de onderhandelingen over dit project, dat initieel werd opgezet door Mexico. Ook verschillende organisaties van personen met een handicap werden bij het proces betrokken.

Het Verdrag legt de nadruk op een aantal beginselen zoals:

  • de toegang tot gebieden zoals transport, informatie en diensten die openstaan voor het publiek;
  • de integratie van deze personen in de maatschappij;
  • hun persoonlijke autonomie;
  • non-discriminatie en gelijke kansen.

Ook de situatie van vrouwen en kinderen met een handicap geniet bijzondere aandacht. De Staten die partij zijn bij het Verdrag hebben zich ertoe verbonden de nodige maatregelen te nemen om personen met een handicap de volledige uitoefening van voornoemde rechten te garanderen.

Het Verdrag gaat vergezeld van een Facultatief Protocol. Dit stelt een individuele klachtenprocedure in, zodat particulieren of groepen particulieren die het slachtoffer zijn van een schending van een of meerdere verdragsbepalingen, klacht kunnen neerleggen bij het Comité voor de rechten van personen met een handicap.

Optreden van België en van de Europese Unie

In maart 2007 ondertekende België het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en het daarbijhorend Facultatief Protocol. Op 2 juli 2009 heeft België het verdrag bekrachtigd. Ook de Europese Unie bekrachtigde dit Verdrag. Met de bekrachtiging door de EU is het de eerste keer dat een internationale organisatie partij is bij een mensenrechtenverdrag.

In het licht van dit VN-verdrag heeft de Europese Commissie in 2010 de Europese strategie inzake handicaps goedgekeurd voor de periode 2010-2020.

Meer informatie:

VN – Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
EN http://www2.ohchr.org/english/law/disabilities-convention.htm 
FR http://www2.ohchr.org/french/law/disabilities-convention.htm

Europese strategie inzake handicaps 2010-2020
NL http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0636:FIN:NL:PDF 
FR http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0636:FIN:FR:PDF