Kinderen en gewapend conflict

 

Kinderen zijn de eerste slachtoffers van oorlogen en gewapende conflicten en lijden disproportioneel onder het geweld. Kinderen worden gedood of verminkt, blijven achter als wezen, worden ontvoerd, zijn extra kwetsbaar om slachtoffer te worden van misbruik en seksueel geweld, hun recht op onderwijs en gezondheidszorg wordt ontnomen. Jongens en meisjes worden nog steeds gerekruteerd en gebruikt als kindsoldaten, maar de thematiek van kinderen in gewapende conflicten is daartoe niet beperkt. Meisjes zijn vaak nog blootgesteld aan bijkomende risico’s, in het bijzonder seksueel geweld en exploitatie.

De bescherming van kinderen in gewapende conflicten is al geruime tijd een Belgische prioriteit. België zet mee haar schouders onder de uitvoering van de EU richtsnoeren inzake kinderen en gewapend conflict.    

Op het internationaal vlak bestaat er een uitgebreid instrumentarium rond de problematiek van kinderen en gewapende conflicten. In de schoot van de Verenigde Naties bevat het Verdrag inzake de rechten van het kind verschillende bepalingen over deze problematiek. Het bijhorende Facultatief Protocol inzake kinderen en gewapende conflicten gaat verder en biedt bijkomende bescherming. Daarnaast bestaat er nog een reeks van soft law instrumenten gericht op de verhoging van de bescherming van kinderrechten in conflicten, zoals de Principes van Parijs, de Principes van Vancouver, en de Safe Schools Declaration. Deze hebben een aanvullende rol en leggen de nadruk op preventie van rekrutering, de herintegratie van kindsoldaten in de maatschappij en het vrijwaren van scholen van conflicten en militarisering.

Sinds 2005 erkent de Veiligheidsraad kinderrechtenschendingen als een zaak van internationale vrede en veiligheid: met de adoptie van resolutie 1612 gaf het de problematiek een vaste plaats op de agenda van de Veiligheidsraad. De resolutie voorzag in de oprichting van een Veiligheidsraadwerkgroep. Die werkgroep behandelt rapporten over situaties van kinderen in conflict, die concrete informatie van het terrein bevatten via een monitoring- en rapporteringmechanisme (MRM). Concreet buigt de Veiligheidsraad zich over de meest ernstige schendingen van kinderrechten: het gaat om doden en verminken van kinderen, seksueel geweld, ontvoering, aanvallen op scholen of ziekenhuizen, het ontzeggen van toegang tot humanitaire hulp en ten slotte, het rekruteren en gebruiken als kindsoldaten. De Belgische ontwikkelingssamenwerking steunt het monitoring-en rapporteringmechanisme. Tijdens haar mandaat als niet-permanent lid van de Veiligheidsraad (2019-2020), is België voorzitter van de werkgroep voor Kinderen en Gewapende Conflicten en werkt ons land nauw samen met de Speciale Vertegenwoordiger van de Secretaris-generaal voor kinderen en gewapende conflict. Een concreet resultaat van deze samenwerking is de ontwikkeling van een praktische gids voor bemiddelaars om kinderen beter te beschermen in situaties van gewapend conflict.  Onder het Belgisch voorzitterschap van de Veiligheidsraad in februari 2020, verwelkomde de Raad deze praktische gids.

In het kader van de Mensenrechtenraad en de Derde Commissie van de Algemene Vergadering steunt België, in EU-verband, initiatieven ter bescherming van kinderen in gewapende conflicten.

België is lid van de Group of Friends Kinderen en Gewapend Conflict, een informele groep van Staten, die ijveren voor de bescherming van kinderen in gewapende conflicten. België steunt ook het mandaat van de Speciale Vertegenwoordiger van de Secretaris-generaal voor Geweld tegen Kinderen.