Vrijheid van meningsuiting, met inbegrip van persvrijheid

 

Het recht op vrije meningsuiting is een fundamenteel recht, gewaarborgd door de Belgische Grondwet en verscheidene bepalingen in mensenrechtenverdragen, waaronder artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten en artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het omvat het recht om zonder inmenging zijn eigen mening te koesteren en om via alle media informatie op te sporen, te ontvangen en door te geven. De vrijheid van mening en meningsuiting zijn nauw verbonden met andere mensenrechten, waaronder het recht op privacy, de vrijheid van vereniging en vergadering, en de vrijheid van godsdienst of overtuiging. Dit recht vormt één van de hoekstenen van elke democratische samenleving.

Journalisten die veilig en onafhankelijk hun beroep kunnen uitoefenen, vormen een essentiële hoeksteen van een goed werkende en open democratie. Ze hebben, behalve een informerende, ook een controlerende functie en stellen maatschappelijke misstanden aan de kaak.

Journalisten kunnen hun rol alleen vervullen als ze in alle onafhankelijkheid kunnen werken, in een omgeving met respect voor de vrijheid van meningsuiting, hetgeen de vrijheid van informatie en persvrijheid omvat. De World Press Freedom Index van Reporters Without Borders geeft een indicatie van de mate waarin journalisten kunnen werken in veilige omstandigheden.

In het kader van de Verenigde Naties steunt België initiatieven in de Mensenrechtenraad en de Derde Commissie van de Algemene Vergadering die de veiligheid van journalisten bevorderen. Het UN Plan of Action on the Safety of Journalists and the Issue of Impunity moet hiertoe bijdragen.

België steunt tevens het mandaat van de speciale rapporteur voor de bevordering en bescherming van het recht op vrijheid van mening en meningsuiting, onder meer door deelname aan de interactieve dialogen met deze onafhankelijke expert.

Tot slot ondersteunt België het beleid van de EU, die richtsnoeren inzake de vrijheid van meningsuiting, zowel online als offline ontwikkelde. Met deze richtsnoeren bevestigt de EU dat zij vastbesloten is om in het kader van haar externe mensenrechtenbeleid de vrijheid van mening en van meningsuiting te bevorderen als een recht dat door iedereen overal moet kunnen worden uitgeoefend, op basis van de principes van gelijkheid, non-discriminatie en universaliteit.