Civiel crisisbeheer

 

Civiel crisisbeheer is het stabiliseren en/of niet verder laten escaleren van een conflict of crisissituatie door middel van niet-militaire acties. Civiel crisisbeheer kan plaatsvinden doorheen de hele cyclus van een crisis of conflict, zowel preventief als in latere fases. Het is vooral de Europese Unie die sinds 1999 dit concept uitwerkte en omzette  in civiele GVDB (Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid)-missies op het terrein. In het mandaat van deze missies gaat het voornamelijk om de capaciteitsopbouw van de civiele veiligheidssector (vnl. politie) en de bredere uitbouw van een Rechtstaat (Rule of Law). Sinds 2003 werden er 20 civiele missies opgestart in drie continenten. Op dit moment zijn er 9 civiele missies ontplooid op het terrein.

Voor het plannen, beheren en ondersteunen van deze missies werden binnen de Europese Dienst voor Extern Optreden crisisbeheersstructuren opgericht.

Voor meer info: https://eeas.europa.eu/topics/european-neighbourhood-policy-enp/5392/csdp-structure-instruments-and-agencies_en.

Ook andere multilaterale organisaties werkzaam op het gebied van veiligheid, zoals de OVSE, VN of NAVO, kunnen civiele crisisbeheersmissies ontplooien.

De Belgische visie en prioriteiten inzake civiel crisisbeheer zijn vastgelegd in de  Belgische Strategie Civiel Crisisbeheer (PDF, 367.24 KB) die werd goedgekeurd op de Ministerraad van 18 mei 2017.

De Belgische voorkeur gaat uit naar een multilaterale aanpak aangezien hier meer synergieën mogelijk zijn met een grotere impact. België beschouwt de EU als eerste veiligheidsvoorziener, waarbij de implementatie van civiele aspecten van de Globale Strategie voor het Buitenlands- en Veiligheidsbeleid van de EU (zie http://europa.eu/globalstrategy/en/global-strategy-foreign-and-security-policy-european-union) centraal staan. Wanneer andere organisaties beter geschikt zijn of aanvullend werken bij de aanpak van een crisis of wanneer België specifieke expertise kan leveren, is een inzet in het kader van de VN, OVSE of NAVO ook mogelijk. Ook in bilateraal verband bestaat de mogelijkheid tot inzet in het kader van civiel crisisbeheer.

Om de impact en efficiëntie te verhogen, kiest België ook voor een geïntegreerde 3D of interdepartementale aanpak.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de huidige Belgische prioriteiten in het kader van civiel crisisbeheer. Aangezien de experten die via secondering (detachering) in missies ingezet worden, niet aangeduid kunnen worden maar zich vrijwillig kandidaat stellen én de selectieprocedure in handen is van de EU,OVSE, VN of NAVO, betekent prioritaire missie niet automatisch dat er ook een Belgische aanwezigheid is.

 
Inzet civiel crisisbeheer d.d. april 2017

Missie Mandaat Start missie BE

EULEX KOSOVO

Priština (hoofdkwartier) + Mitrovica
Het afsluiten van prioritaire juridische dossiers en het ondersteunen van de Kosovaarse justitie bij het uitbouwen van een rechtstaat; het ondersteunen van de toepassing van het dialoog-akkoord tussen Servië en Kosovo dat op 19/04/2013 werd afgesloten; de implementatie van het missiemandaat in het noorden van Kosovo. Februari 2008 3
Kosovo Speciale Kamers

Den Haag
Naar aanleiding van het Marty-rapport rapport over misdaden gepleegd in de periode 01/01/1998-31/12/2000 tijdens en na de oorlog in Kosovo werd in 2011 binnen het mandaat van EULEX Kosovo een Special Investigative Task Force (SITF) opgericht om deze misdaden te onderzoeken. Na het afronden van de onderzoeken, werd overgegaan tot de oprichting van Speciale Kamers, gedelocaliseerd buiten Kosovo maar deel uitmakend van het Kosovaars rechtssysteem. Deze Speciale Kamers zijn bevoegd om de misdrijven te behandelen die in de akte van beschuldiging vermeld zullen worden.  Augustus 2015 0
EUMM Georgië

Tbilisi + veldkantoren in Gori, Mtskheta en Zugdidi
Civiele observatietaken ('monitoring'), analyse en rapportage van acties van de betrokken partijen van het Zespuntenakkoord, dat werd overeengekomen tussen het EU-Voorzitterschap, de Russische en de Georgische President. Oktober 2008 4
EUAM Oekraïne

Kiev + aanwezigheid Lviv en Kharkiv
Het begeleiden (“mentoring”) en bijstaan van de Oekraïense instituties/organen voor het uitwerken van een nieuwe veiligheidsstrategie en een hervorming van de civiele veiligheidssector. Juni
2014
0
EUPOL COPPS

Ramallah
Het ondersteunen van de Palestijnse Autoriteit in de opbouw van instellingen voor een toekomstige Palestijnse Staat, en dit op het vlak van politie en strafrechtelijke justitie; kadert in de bredere inspanningen om te komen tot een twee-staten-oplossing van het Israëlisch-Palestijns conflict. Januari 2006 0
EU BAM Rafah Het zorgen voor de aanwezigheid van een derde partij aan de grensovergang bij Rafah om bij te dragen tot diens opening en werking, vertrouwen te wekken tussen de Israëlische regering en de Palestijnse Autoriteit (PA) en grenscontrolecapaciteit van de PA te verbeteren. De grensovergang bij Rafah is echter sinds juni 2007 gesloten. Sindsdien staat de missie 'on hold' maar bereidt zich voor om, indien de politieke context het toelaat, binnen de 24u terug te ontplooien. November 2005 0
EUBAM Libië

Tunis (tijdelijk hoofdkwartier)
Het ondersteunen van de Libische autoriteiten bij de ontwikkeling van het grensbeheer en de beveiliging van haar land-, zee- en luchtgrenzen van het land (steun op operationeel en strategisch niveau). Sinds de evacuatie naar Tunis van de missie in 2014 is het mandaat 'on hold'. Intussen is er wel een planningsteam dat de mogelijke terugkeer naar Tripoli voorbereid eens de politieke- en veiligheidscontext dit toelaat.  Mei
2013
0
EUCAP Sahel Niger

Niamey en Agadez
Het verbeteren van de interoperabiliteitscapaciteiten van de Nigerese veiligheidsdiensten, alsook hun expertise mbt terrorisme en georganiseerde criminaliteit in de regio en hun capaciteit om irreguliere migratiestromen en ermee verbonden criminele organisaties te controleren. Juli
2012
3
EUCAP Sahel Mali

Bamako
Het verlenen van bijstand en advies aan de binnenlandse veiligheidsdiensten van Mali, teneinde de hervorming van de veiligheidssector, zoals uitgewerkt door de Malinese regering, ten uitvoer te brengen.  April
2014
9
OSCE Special
Monitoring Mission in Ukraine - SMM
Doelstelling van deze missie is informatie te verzamelen over de veiligheidssituatie, voornamelijk aan de contactlijn in het Oosten van Oekraïne, het respect voor de mensenrechten en de rechten van de minderheden, contact te nemen met de vertegenwoordigers van de verschillende lagen van de bevolking en de facilitering van de dialoog.  Maart 2014 4
UNSOM (Somalia) De VN-bijstandsmissie in Somalië werd in mei 2013 opgericht en omvat 5 pijlers. Een van deze pijlers betreft de hervorming van de Somalische politie en de hervorming van het Staatsbestel naar een Federale Staat. Binnen deze pijler is er de functie van “adviseur politiehervorming” die, in overleg met de federale, regionale en lokale stakeholders moet nagaan welk politiemodel in federale veiligheidssystemen werkbaar kan zijn in Somalië. Eens het model geïdentificeerd moet deze adviseur ook de uitvoering opvolgen. Mei
2013
1

 

Daarnaast worden er in het kader van civiel crisisbeheer ook nog adviseurs inzake veiligheid en terrorismebestrijding gesecondeerd naar de EU-delegaties in Tripoli, Amman en Sarajevo. En een expert van de Federale Politie is gedetacheerd naar de Tunesische afdeling van DCAF (Democratic Control of Armed Forces) om er, op vraag van de Tunesische regering, advies te verlenen over de hervorming van de politie.

Algemene Vorming Civiel Crisisbeheer 
Jaarraport GVDB-missies