Kleine en lichte wapens

 

Onder “kleine en lichte wapens” vallen twee categorieën wapens.

Kleine wapens zijn individuele wapens zoals revolvers, automatisch herlaadbare pistolen, geweren of machinepistolen.

Lichte wapens zijn collectieve wapens, ontworpen om door twee of drie personen gebruikt te worden, zelfs al kunnen sommige gedragen en gebruikt worden door één enkele persoon. In het Engels wordt de term Small Arms and Light Weapons (afkorting SALW) gebruikt.

Een reeks internationale initiatieven en instrumenten werden opgericht om de handel in deze wapens te omkaderen:

Elk jaar worden miljoenen kleine wapens geproduceerd en verhandeld. Via illegale handel, maar ook door legale handel binnen een gebrekkig wettelijk kader, komen veel wapens in verkeerde handen terecht. In bepaalde regio’s, vooral in delen van Afrika en Latijns-Amerika, draagt de ongecontroleerde verspreiding en buitensporige accumulatie van wapens bij aan meer instabiliteit, criminaliteit en mensenrechtenschendingen. Deze illegale wapens voeden conflicten en terrorisme, waardoor de economische ontwikkeling afgeremd wordt en er meer armoede komt. Omdat ze licht zijn, eenvoudig te gebruiken en te onderhouden, worden ze vaak gebruikt om kindsoldaten mee te bewapenen. Kleine wapens kunnen tot grote problemen leiden.

De internationale gemeenschap heeft maatregelen aangenomen om enerzijds de illegale wapenhandel aan banden te leggen en om anderzijds de legale wapenhandel beter te regelen.

Hoewel België een uitvoerder is van conventionele wapens, speelt ons land niettemin een pioniersrol bij het ontwikkelen van maatregelen om de controle op de bewapening te verbeteren en te versterken, in overeenstemming met de bepalingen van het Wapenhandelsverdrag (Arms Trade Treaty, ATT). Volgens de 2018 Small Arms Trade Transparency Barometer staat België in de top 10 van de meest transparante uitvoerders van lichte wapens.

In België zijn de Gewesten bevoegd voor het afleveren van licenties voor invoer, uitvoer en doorvoer van wapens. Daarom moet het beleid terzake uitgewerkt worden in overleg met de verschillende betrokken actoren.

De FOD Buitenlandse Zaken is vertegenwoordigd in het Interfederaal overlegcomité ter bestrijding van de illegale wapenproductie en -handel (IOBIW). Dit comité werd eind 2015 opgericht om alle betrokken overheden in staat te stellen informatie uit te wisselen, te coördineren en gepaste maatregelen tegen illegale wapenhandel te nemen.

België ondersteunt zowel op Europees niveau als op niveau van de Verenigde Naties verschillende initiatieven ter bestrijding van de illegale handel in kleine en lichte wapens zoals het VN-Actieprogramma ter bestrijding van de handel in handvuurwapens en lichte wapens, en het Internationaal Instrument dat staten toelaat om snel en betrouwbaar kleine en lichte wapens te identificeren en te traceren.

In het kader van dit Actieprogramma van de Verenigde Naties bevorderde België de laatste jaren verschillende initiatieven:

  • het traceren van illegale wapens in conflictzones door de missies van de Verenigde Naties te mandateren om wapenembargo’s te controleren;
  • het opmaken van databases om gegevens uit te wisselen over illegale wapens;
  • het gebruiken en uitwisselen van gegevens over illegale wapenhandel waardoor wij het risico op het afleiden van wapens beter kunnen inschatten.

Deze initiatieven kunnen bijdragen tot de versterking van de exportcontrole en de uitvoering van het Wapenhandelsverdrag.

In de strijd tegen illegale wapenhandel bevordert ons land het principe van de markering en registratie van wapens om hun traceerbaarheid te vergroten. Op technisch niveau engageert ons land zich vooral in het debat inzake de markering van vuurwapens, rekening houdende met de evolutie van de manier waarop wapens vervaardigd worden. België antwoordt ook systematisch op traceringsonderzoeken van panels van experts van de Verenigde Naties die door de VN-Veiligheidsraad opgelegde wapenembargo’s controleren.

Ons land ondersteunt ook initiatieven om in landen die getroffen worden door illegale wapenhandel een beter controlesysteem op te zetten, de wapenvoorraden beter te bewaken, de grenscontrole te versterken en de administratieve en regulerende capaciteiten van de overheid uit te bouwen.

Ten slotte pleit België voor internationale regels om de illegale handel in munitie tegen te gaan.