Nucleaire wapens

 
Achtergrond

Het Non-proliferatieverdrag (NPT)

Het Non-Proliferatieverdrag (NPT) werd in 1968 afgesloten en trad in werking twee jaar later. Het verdrag heeft drie centrale doelstellingen:

  • de niet-verspreiding van nucleaire wapens;
  • de uiteindelijke eliminatie van alle nucleaire wapens;
  • het vreedzame gebruik van nucleaire energie.

Het NPT speelde een cruciale rol in het stopzetten van de nucleaire ambities van een reeks landen. Slechts een handvol staten verwierf het kernwapen sinds 1970. De basisprincipes van het verdrag blijven echter onder druk staan, zoals aangetoond door de proliferatiedreiging van de nucleaire programma’s van Iran en Noord Korea. De meeste landen in de wereld zijn lid van het NPT. Voor hen blijft het verdrag de hoeksteen van het internationale non-proliferatieregime. 

 

Het Kernproefstopverdrag (CTBT)

Het Kernproefstopverdrag (CTBT, Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty) werd door België in 1996 ondertekend en in 1999 geratificeerd. Het Verdrag voorziet een wereldwijd verbod op nucleaire proeven. Hoewel het verdrag nog niet formeel in werking is getreden (afhankelijk van de toetreding door 8 staten), zijn bepaalde aspecten reeds operationeel, zoals een opsporingssysteem voor nucleaire testen. De verdragsorganisatie (CTBTO) ziet toe op de naleving van het verdrag. In deze context wordt in elke lidstaat een “national data center” opgericht, in België is dit het NDC.be, waarover u meer kan lezen op deze pagina. 

Klik op het logo om de pagina over het Belgisch National Data Center voor het CTBT te lezen.

 

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA)

Het Internationaal Atoomenergieagentschap werd opgericht in 1957. België werd lid in 1958. Het IAEA ziet er op toe dat kernenergie niet wordt misbruikt voor niet-vreedzame doeleinden. Het Agentschap  superviseert het nucleaire materiaal en voert inspecties uit in alle lidstaten.

 

Belgisch beleid

De humanitaire gevolgen van de inzet van kernwapens zijn catastrofaal. Preventie van – al dan niet opzettelijk – gebruik is daarom van levensbelang. Reductie en uiteindelijke eliminatie van kernwapens is ons doel.

België is voorstander van een geleidelijke en realistische aanpak, die gericht is op het afsluiten van onomkeerbare en verifieerbare ontwapeningsakkoorden tussen de kernmachten.

De Verenigde Staten en de Russische Federatie bezitten 90% van het globale kernwapenarsenaal. België roept hen op om verdere vooruitgang te boeken in het verminderen van dit arsenaal. Ook de landen die geen kernwapens bezitten, dragen een verantwoordelijkheid. Zij moeten de non-proliferatie architectuur versterken door toe te treden tot de relevante verdragen, zoals het Kernproefstopverdrag. Zij kunnen bijdragen tot initiatieven die proliferatie verhinderen of ontwapening bevorderen.

België is actief in de volgende initiatieven:

 

Internationaal Partnerschap voor de Verificatie van Nucleaire Ontwapening (IPNDV).

De Verenigde Staten creëerden dit Partnerschap in 2015. Zij nodigden België uit om tezamen met een 25-tal andere landen te onderzoeken hoe men de technische uitdagingen verbonden aan de verificatie van kernwapenontmanteling kan aanpakken. Het gaat onder andere over de vraag hoe men de  ontmanteling van kernwapens fysiek kan controleren zonder vrijgave van gevoelige informatie. Het IPNDV focust niet enkel op theoretische studies, maar heeft aandacht voor oefeningen en demonstraties. Tegen deze achtergrond organiseerde het Belgisch Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) in september 2019 een bijeenkomst voor wetenschappers uit meerdere landen. Nucleaire meetmethodes werden getest en vergeleken. De wetenschappers onderzochten hoe zij het onderscheid konden vaststellen tussen plutonium voor civiel gebruik en voor kernwapengebruik en hoe zij verschillende hoeveelheden nucleair materiaal precies konden meten.

 

Nuclear Suppliers Group (NSG)

De Nuclear Suppliers Group groepeert 48 landen die nucleair materiaal uitvoeren en samenwerken om de verspreiding van kernwapens te voorkomen. De NSG neemt richtlijnen voor exportcontrole aan die moeten voorkomen dat legitiem verhandelde nucleaire goederen worden afgeleid voor militair gebruik. België neemt het voorzitterschap van de Nuclear Suppliers Group waar in 2020-2021.

Logo NSG