Strijd tegen terrorisme

 
Een alomvattende en inclusieve aanpak

België ondersteunt en promoot een alomvattende en inclusieve aanpak van terrorismebestrijding en hecht veel belang aan de juiste verhouding tussen het preventieve en repressieve aspect, en re-integratie en rehabilitatie. Die aanpak vergt een nauwe samenwerking en coördinatie tussen de verschillende actoren, beleidsdomeinen en alle bevoegde instanties van het federale tot het lokale niveau. De coördinatie van die inclusieve aanpak berust bij het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse (OCAD). Om het fenomeen in zijn geheel te kunnen aanpakken werken heel wat partners samen, met name de federale overheidsdiensten Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken, Justitie, Financiën en het ministerie van Defensie en verder ook de inlichtingendiensten, de Cel voor Financiële Informatieverwerking, de federale en lokale politie, het Openbaar Ministerie, de gewesten en gemeenschappen, en de gemeenten.

Die organen slaan de handen in elkaar voor gemeenschappelijke doelstellingen:

  • burgers en infrastructuur beschermen tegen terroristische aanslagen;
  • radicalisering en gewelddadig extremisme voorkomen en tegengaan;
  • terroristische netwerken ontmantelen en de financiering van die netwerken bestrijden;
  • de daders van terroristische misdrijven vervolgen, bestraffen en re-integreren in de maatschappij;
  • hulp verlenen aan de slachtoffers van terrorisme.

Een succesvolle aanpak van terrorisme staat of valt niet alleen met de binnenlandse coördinatie, maar ook met een goede internationale samenwerking. Het netwerk van Belgische diplomatieke en consulaire posten speelt daar een belangrijke rol in: het levert relevante informatie aan over wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van terrorismebestrijding en de samenwerking met internationale partners te monitoren.

 
Nationaal beleid

Om radicalisering en gewelddadig extremisme te voorkomen, werd in 2005 een ‘Actieplan Radicalisme‘ (Plan R) opgesteld dat in 2015 werd herzien. De samenvatting is online beschikbaar. In dat verband werken lokale taskforces, overlegplatforms tussen de veiligheidsdiensten voor gerechtelijke arrondissementen, een systeem uit om relevante groepen en individuen persoonlijk te volgen. De nationale taskforce is het strategische orgaan dat de coördinatie verzekert van Plan R met de diensten op federaal niveau en op deelstaatniveau. Het Brussels Gewest en de Vlaamse en Franstalige Gemeenschappen werkten eigen actieplannen uit, waarvan de uitvoering wordt afgestemd op het Plan R. Er werden ook specifieke actieplannen opgesteld om radicalisering in de gevangenissen aan te pakken en gewelddadig extremisme in de Brusselse Kanaalzone te bestrijden.

Sinds enkele jaren is de strijd tegen terrorisme op nationaal niveau nog versterkt. In 2015 kondigde de federale regering antiterrorismemaatregelen aan en richtte ze de Nationale Veiligheidsraad op. Die instantie is belast met de coördinatie tussen de bevoegde diensten en met de vaststelling van de algemene prioriteiten. In 2017 werden nog eens 28 veiligheidsmaatregelen genomen en ondertussen wordt het systeem om terrorisme en gewelddadig extremisme te bestrijden nog geleidelijk aan afgestemd om zo goed mogelijk op de vastgestelde uitdagingen te kunnen reageren.

 
Internationale samenwerking

België neemt actief deel aan de internationale samenwerking in de strijd tegen terrorisme, op Europees en mondiaal niveau. De directie-generaal Multilaterale Zaken en Mondialisering binnen de FOD Buitenlandse Zaken:

  • coördineert de Belgische bijdrage aan die internationale samenwerking, met inbegrip van de standpunten die België heeft ingenomen en de communicatie erover; 
  • ziet erop toe dat België zijn internationale verplichtingen naleeft;
  • zorgt, wanneer gevraagd, voor de rapportering aan de bevoegde toezichtorganen van de internationale organisaties.

 

Binnen de Europese Unie

België werkt nauw samen met de andere lidstaten en de instellingen van de Europese Unie. Een belangrijke leidraad is de antiterrorismestrategie die de Raad van de EU in 2005 heeft goedgekeurd en sindsdien heeft bijgewerkt. Na de aanslagen op de kantoren van Charlie Hebdo in januari 2015 in Parijs namen de staatshoofden en regeringsleiders op 12 februari 2015 de Verklaring over de globale EU-aanpak van terrorisme en radicalisering aan. De Verklaring bevat maatregelen die in drie hoofdstukken zijn ingedeeld: de veiligheid van de burgers garanderen, radicalisering voorkomen en waarden veiligstellen, en met de internationale partners samenwerken. Die basisteksten worden geregeld omgezet in Conclusies van de Raad over het externe optreden in de strijd tegen terrorisme en in de preventie van gewelddadig extremisme. De laatste versie dateert van juni 2020. In december 2020 publiceerde de Europese Commissie ook haar nieuwe Agenda voor terrorisme bestrijding.

 

Binnen de Internationale Coalitie om IS te verslaan

Samen met meer dan 80 landen uit alle continenten is België lid van de Internationale Coalitie om IS te verslaan. België is actief lid van de vijf werkgroepen van de Coalitie waaronder de werkgroepen ‘Foreign Terrorist Fighters’, ‘Counter Finance’ en ‘Communication’. Onze strijdkrachten nemen deel aan de militaire operaties. Verder levert België een bijdrage aan de stabiliserende werkzaamheden van de Coalitie via financiële ondersteuning in Syrië en Irak.

 

Binnen de Verenigde Naties (VN)

België hecht veel belang aan internationale samenwerking in de strijd tegen terrorisme in het kader van de VN. Dat is ook een van de prioriteiten van België als niet-permanent lid van de Veiligheidsraad (2019-2020). Het neemt actief deel aan de tweejaarlijkse herziening van de wereldwijde strategie voor terrorismebestrijding en de uitvoering van de desbetreffende resoluties van de Veiligheidsraad. Ons land ratificeerde het merendeel van de VN-verdragen tegen terrorisme en verleent steun aan activiteiten en projecten zoals het actieplan van de VN-secretaris-generaal om gewelddadig extremisme te voorkomen en aan de initiatieven van de UNODC Terrorism Prevention Branch, het Counter Terrorism Committee van de VN-Veiligheidsraad evenals aan de initiatieven van het uitvoerend directoraat van dat comité.