Het Internationaal Monetair Fonds (IMF)

 

Het Internationaal Monetair Fond (IMF) is een internationale financiële instelling die moet toezien op de stabiliteit van het internationaal monetair en financieel systeem. Het IMF is in Washington gevestigd en moet rekenschap afleggen aan zijn 186 lidstaten.

 
Instrumenten van het IMF

Het IMF beschikt momenteel over drie soorten instrumenten om zijn taak betreffende de stabiliteit van het internationaal monetair en financieel systeem uit te voeren:

  • het toezicht op de economische beleidslijnen van zijn lidstaten, dat eveneens bekend staat als de « Artikel IV consultatie » met verwijzing naar het overeenstemmende artikel van de statuten van het IMF;
  • de technische bijstand aan de lidstaten met zijn deskundigheid.
  • de leningen aan de lidstaten die te kampen hebben met tekorten op de betalingsbalans.

 
IMF quota

Het IMF haalt zijn financiële middelen vooral uit de quota.
Elke lidstaat krijgt een quotum op basis van zijn relatief gewicht in de wereldeconomie.
Dit quotum bepaalt voor elk land:

  • het bedrag van zijn financiële bijdrage aan het IMF
  • het bedrag dat het land bij het IMF kan lenen
  • het aantal stemmen waarop het land recht heeft.

 
Bestuur

Het hoogste besluitvormingsorgaan van het IMF is de Raad van gouverneurs. Deze is samengesteld uit de gouverneurs van de nationale bank van de 186 lidstaten die eens per jaar bijeenkomt.

Het Internationaal Monetair en Financieel Comité is samengesteld uit 24 leden op ministerieel niveau of op het niveau van de gouverneurs van de nationale banken van de lidstaten. Het verstrekt adviezen aan de Raad van gouverneurs. Het Internationaal Monetair en Financieel Comité komt tweemaal per jaar bijeen.

De Raad van Bestuur houdt zich bezig met het dagelijks beheer van het IMF. Hij is momenteel samengesteld uit 24 uitvoerend directeurs. Elk van hen staat aan het hoofd van een landengroep (constituency).

De directeur-generaal van het IMF is voorzitter van de Raad van Bestuur en leidt de administratie van het IMF.

 
Een terugblik

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) werd in het leven geroepen op de Conferentie van Bretton Woods in juli 1944. De 45 regeringen die destijds vertegenwoordigd waren wilden een samenwerkingskader creëren om een herhaling te voorkomen van de rampzalige economische beleidsmaatregelen die medeverantwoordelijk waren voor de Grote Depressie van de jaren 30. De Belg Camille Gutt was van 1946 tot 1951 de eerste directeur-generaal van het IMF.

Bij zijn oprichting had het IMF in de eerste plaats als doel de goede werking te van het monetair systeem van Bretton Woods te garanderen. Dit is een vast wisselkoerssysteem waarbinnen elke Staat de waarde van zijn munt bepaalt op basis van de waarde van het goud of van de dollar. In 1969 gaf het IMF gestalte aan een extra reserve-instrument : de Speciale Trekkingsrechten (SDRs). De SDRs worden aan de lidstaten toegewezen in verhouding tot hun quotum. Het  SDR staat ook voor rekeneenheid bij het IMF.

Het monetair systeem van Bretton Woods kwam in 1971 op de helling te staan, toen de dollar niet langer kon worden omgezet in goud. In januari 1976 ondertekenden de leden van het IMF de Akkoorden van Jamaica, die een vlottende wisselkoers mogelijk maakten. Het garanderen van een vast wisselkoerssysteem behoort niet langer tot het takenpakket van het IMF. Dit neemt niet weg dat de dollar nog steeds de belangrijkste munteenheid is van de internationale geldreserve.

De schuldencrisis in de jaren 80 noopte het IMF ertoe alsmaar meer leningen te verstrekken aan landen met financiële moeilijkheden. Aan deze leningen waren zeer uitgebreide hervormingsvoorwaarden verbonden (de zogenoemde structurele aanpassingsprogramma’s). Deze waren het voorwerp van kritiek omdat ze soms als te streng werden beoordeeld. Nadat het aantal door het IMF verstrekte leningen in de eerste helft van de jaren 2000 aanzienlijk daalde, namen ze vanaf 2008 fors toe als gevolg van de economische en financiële crisis.

Op het gebied van bestuur zette het IMF de jongste jaren een hervormingsproces in om de vertegenwoordiging van de opkomende landen te verhogen. Dit hervormingsproces werd nog versneld door de economische en financiële crisis en als gevolg van de maatregelen waartoe besloten werd in het kader van de G20. Er wordt momenteel onder meer gewerkt aan een nieuwe hervorming van het quotasysteem. Ook de financieringswijze van het IMF, de voorwaarden die het aan leningen koppelt en de geleende bedragen werden herzien.