NAVO

Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO)

België is een stichtend lid van het Atlantische Bondgenootschap, dat het licht zag toen op 4 april 1949 het Noord-Atlantisch Verdrag in Washington werd ondertekend. Het Belgisch lidmaatschap past in de politieke keuze om veiligheid en defensie van ons land te verzekeren in een multilateraal kader:  België heeft na de Tweede Wereldoorlog consequent het buitenlands veiligheidsbeleid in een multilateraal kader geplaatst, waarbij de NAVO de hoeksteen vormt voor de verdediging. Dit beleid was de afgelopen 70 jaar zeer effectief.

In de huidige Europese veiligheidsarchitectuur bestaat geen alternatief dat de doelstelling van verdediging van ons land kan verzekeren. België hecht veel belang aan het collectieve en defensieve karakter van het Bondgenootschap, zoals vastgelegd in Artikel 5 van het Verdrag van Washington. De Alliantie is vandaag de garantie van de verdediging van gedeelde waarden en principes waarop onze samenleving gebouwd is. De bondgenoten hebben “vertrouwen in de doeleinden en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en [wensen] in vrede te leven met alle volkeren en alle regeringen. Zij hebben de vaste wil de vrijheid, het gemeenschappelijk erfgoed en de beschaving van hun bevolking, welke zijn gegrondvest op de beginselen van democratie, persoonlijke vrijheid en rechtsorde te beschermen. Zij streven naar het bevorderen van stabiliteit en welzijn in het Noord-Atlantisch gebied. Zij zijn vastbesloten hun krachten te verenigen voor de gemeenschappelijke verdediging en voor het behoud van vrede en veiligheid.”

De NAVO speelt als organisatie een centrale rol in ons veiligheids- en defensiebeleid, zowel op het vlak van de afschrikking en de verdediging van het NAVO-grondgebied, als op het vlak van inspanningen voor vrede en veiligheid elders in de wereld. Ook in de schoot van de NAVO zijn trans-Atlantische samenwerking en overleg rond veiligheid en defensie essentieel. België wil zich binnen de NAVO opstellen als een solidaire en geloofwaardige partner en er ook voor pleiten dat de Alliantie gepast blijft inspelen op nieuwe uitdagingen en bedreigingen.

Volgens het Strategisch Concept (Lissabon, 2010) heeft de Alliantie 3 kerntaken; zie: www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_68580.htm):

  1. afschrikking en collectieve verdediging;
  2. crisis management;
  3. samenwerking op het vlak van veiligheid (cooperative security).

Deze kerntaken van de Alliantie hebben elk hun belang behouden en moeten in evenwicht blijven. Meer informatie omtrent de structuur, de werking,… van de NAVO kan gevonden worden op de website www.nato.int.

  1. Afschrikking en collectieve verdediging 
    De Europese veiligheidsomgeving is de afgelopen jaren negatief geëvolueerd. Belangrijke uitdagingen en bedreigingen in het oosten en in het zuiden zijn verontrustend en onderstrepen het belang van lidmaatschap van de verdedigingsorganisatie voor onze buitenlandse veiligheid. Voor België is het belangrijk om binnen de Alliantie de cohesie en solidariteit te waarborgen. De NAVO blijft gericht op de hedendaagse dreigingen (o.a. ook cyber) en uitdagingen, waarbij de Alliantie een 360° azimutkoers behoudt en de uitdagingen in het noorden, oosten en zuiden simultaan en doeltreffend beantwoordt.

    De eerste kerntaak uit zich in enhanced Forward Presence, de taak van Air Policing, cyber defensie, engagementen inzake defensie-uitgaven (Wales, 2014) en nationale weerbaarheid (Warschau, 2016),… In zekere zin vallen ook de operaties in Irak in de strijd tegen Da’esh onder deze noemer.
     
  2. Crisis Management       
    De toename van het aantal operaties en missies buiten het eigen grondgebied kadert in de tweede kerntaak van crisismanagement. Doorgaans vallen deze operaties en missies onder een mandaat van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, wat de voorkeur geniet van ons land. De Alliantie kan hetzij als eerste of belangrijkste speler optreden, hetzij bijdragen aan de inspanningen van de internationale gemeenschap, indien deze aanwezig en actief is.

    De tweede kerntaak uit zich in de operaties zoals Libië (2011), de Westelijke Balkan, Afghanistan,…
     
  3. Samenwerking op het vlak van veiligheid           
    De NAVO werkt samen in verschillende formats met meer dan 40 partnerlanden: het Euro-Atlantisch Partnerschap, de NAVO Rusland Raad, de NAVO Oekraïne Commissie, de NAVO Georgië Commissie, de Mediterrane Dialoog, Istanbul Cooperation Initiative; verder werkt de Alliantie samen met partners van elders in de wereld. De bedoeling is de eigen veiligheid en defensie te verbeteren door dialoog en samenwerking meer transparantie, meer wederzijds begrip, meer veiligheid,… te genereren. Ook hierin past het Projecting Stability initiatief van de NAVO, waarbij het Bondgenootschap interne veiligheid en stabiliteit willen creëren in de betrokken landen om terrorisme en andere uitdagingen te voorkomen door in die landen stabiliteit te brengen. EU-landen die geen lid zijn van de NAVO, Oekraïne en Georgië zijn belangrijke partners voor de Alliantie.

    Met het initiatief inzake Defence and security related Capacity Building (DCB) wil de NAVO de capaciteit en de weerbaarheid van bepaalde partners verhogen door de samenwerking nog beter af te stemmen op hun specifieke behoeften.

    De EU is een strategische partner van de NAVO. Een naadloze en transparante wederzijds versterkende samenwerking tussen de NAVO en EU is belangrijk en een prioriteit voor België. Daarom richt de actie van ons land zich zowel op de NAVO als op het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid van de EU. Ten aanzien van de NAVO is de EU in het veiligheids- en defensiedomein een complementaire speler, waarbij de EU de ambitie heeft om zelf meer verantwoordelijkheid te nemen bij het oplossen van bepaalde crisissen, zeker in Europa.

    Verder voeren de Bondgenoten een opendeurbeleid, waarbij landen die dit wensen en die aan bepaalde criteria voldoen, kunnen toetreden. Dit beleid is in 1952 gestart met de toetreding van Griekenland en Turkije; de toetreding van Montenegro is voorlopig de laatste in de rij (2017).

Ook ontwapening en non-proliferatie vormen een centrale bekommernis. We onderschrijven nadrukkelijk alle geloofwaardige en doelgerichte inspanningen met het oog op effectieve en evenwichtige ontwapening in de wereld, zowel op nucleair als op conventioneel gebied. Het Strategisch Concept van de NAVO bevestigt de Belgische visie en is hierover duidelijk: het bondgenootschap is vastbesloten om een veiliger wereld voor allen te bewerkstelligen en om de omstandigheden te creëren die een wereld zonder nucleaire wapens mogelijk moeten maken, terwijl het bondgenootschap tevens aangeeft dat zolang nucleaire wapens bestaan, de NAVO een nucleaire alliantie zal blijven. België heeft actief de betekenisvolle nucleaire ontwapening van de Alliantie sinds het einde van de Koude Oorlog gesteund.

België neemt de rol van het gastland van de (civiel-militaire) hoofdzetel van de NAVO in Brussel (Haren/Evere) en van het militair commando SHAPE in Mons ernstig en verleent de onderling afgesproken steun.

De laatste stand van zaken in de verschillende NAVO-dossiers kan men lezen in het Communiqué van de laatste NAVO-topontmoeting van staatshoofden en regeringsleiders. Voor de top van Warschau (2016) volgt u deze link www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_133169.htm.