Noord-Amerika

 
Canada

Het huidige Canada vindt zijn oorsprong in de British North America Act van 1867. Het verwierf het grootste deel van zijn politieke onafhankelijkheid in 1931. Staatshoofd is HM koningin Elizabeth II, vertegenwoordigd door een gouverneur-generaal. Na 10 jaar aan de macht te zijn geweest, verloren de conservatieven onder premier Stephen Harper in 2015 de verkiezingen. Sindsdien zijn de liberalen onder Justin Trudeau aan de macht. Bij de verkiezingen van oktober 2019 verloren deze laatsten hun absolute meerderheid, wat Trudeau ertoe gedwongen heeft een minderheidsregering te vormen.

België bekleedt een belangrijke plaats in het collectieve geheugen van de Canadezen door de rol die hun soldaten hebben gespeeld in de Eerste (onder meer de Slag bij Passendale) en Tweede Wereldoorlog (onder meer de “Battle of the Scheldt”). Daarnaast is er grote belangstelling voor wat er in België op het vlak van de staatshervorming gebeurt. De Belgische gemeenschap omvat ruim 20.000 landgenoten (16.000 ingeschrevenen) en het aantal Canadezen van Belgische oorsprong wordt op bijna 200.000 geschat.

In 1939 knoopten België en Canada diplomatieke betrekkingen aan. Behalve de Belgische ambassade in Ottawa telt het Belgische diplomatieke netwerk een consulaat-generaal, drie economische en handelsattachés en een wetenschappelijke verbindingsofficier van het Waals Gewest in Montréal, biregionale en triregionale economische en handelsvertegenwoordigers in respectievelijk Toronto en Vancouver, een afgevaardigde van de Franse Gemeenschap in Québec, en 5 ereconsulaten (Toronto, Vancouver, Halifax, Winnipeg en Québec). De provincie Québec beschikt in Brussel eveneens over een vertegenwoordiging.

De bilaterale relaties zijn uitstekend en contacten volgen elkaar op. Recente voorbeelden zijn het staatsbezoek van onze vorsten (2018), het werkbezoek van voormalig premier Charles Michel (2017) en een economische zending voorgezeten door HKH prinses Astrid (Vancouver en Calgary, 2015). Maar ook ministers van de Gemeenschappen en Gewesten en verscheidene burgemeesters (Antwerpen, Gent, Kortrijk, Namen) toonden interesse. Onze beide landen sloten een tiental bilaterale akkoorden af. De jongste drie jaar is de uitvoer van Belgische goederen naar Canada aanzienlijk gestegen, waardoor we van een handelstekort in 2016 geëvolueerd zijn naar een comfortabel overschot aan Belgische zijde in 2018 en 2019. Wat de handel in diensten betreft, is de balans vrijwel in evenwicht. Onze directe investeringen in Canada bedroegen eind 2018 ongeveer 5,2 miljard euro.

Canada en België delen heel wat doelstellingen inzake buitenlands beleid en in multilaterale fora staan we vaak op dezelfde lijn. Beide landen verdedigen het multilateralisme, het respect voor de mensenrechten en het belang van de democratische rechtstaat. Canada is dus voor België een zeer belangrijke partner en een “like-minded country”.

Tot slot is Canada lid van de G7 en de G20, alsook van de NAVO, de Arctische Raad en de Francofonie (Organisation Internationale de la Francophonie) en ook daarom een interessante partner. Eind 2018 ondertekende Canada samen met de Verenigde Staten en Mexico het USMCA-akkoord (opvolger van het Noord-Amerikaans vrijhandelsakkoord NAFTA). Met de Europese Unie ondertekende het in 2016 een strategische partnerschapsovereenkomst en een vrijhandelsakkoord (“Comprehensive Economic and Trade Agreement”, beter bekend onder het acroniem CETA). Sinds 2017 is enkel het gedeelte van het CETA dat onder de exclusieve bevoegdheid van de EU valt (ongeveer 90% van het akkoord) in werking getreden. De volledige toepassing van het akkoord zal pas mogelijk zijn na ratificatie door de parlementen van de lidstaten.

Tussen beide landen bestaat een historische vriendschap, waarbij de culturele samenwerking, de economische relaties, de academische uitwisseling, het politieke overleg en de gedeelde waarden centraal staan.

 
De Verenigde Staten van Amerika

De trans-Atlantische relatie met de Verenigde Staten van Amerika behoort samen met Europese integratie en een voorkeur voor multilaterale samenwerking tot de fundamenten van het Belgische buitenlandse beleid. De Verenigde Staten zijn een strategische partner inzake defensie en veiligheid en onze belangrijkste handelspartner buiten de Europese Unie. Beide landen werken ook constructief samen in diverse multilaterale en regionale organisaties.

 
Vrienden van het eerste uur

De Verenigde Staten knoopten al in 1832 diplomatieke betrekkingen aan, ruim voor de finale erkenning van de Belgische grenzen door de Europese grootmachten in het Verdrag van Londen van 1839. Tijdens de Wereldoorlogen kon België telkens worden bevrijd met Amerikaanse steun. De Slag om de Ardennen (Battle of the Bulge), de grootste Amerikaanse veldslag van de Tweede Wereldoorlog, schept een speciale band. In 2019 werd de 75e verjaardag van de slag feestelijk herdacht.

De naoorlogse periode werd gekenmerkt door een sterke trans-Atlantische samenwerking met de inwerkingtreding van het Marshallplan in 1947 en de oprichting van de NAVO in 1949. In het begin van de jaren 2000 was er een periode van verhoogde spanning omwille van het Belgische verzet tegen de oorlog in Irak in 2003. Vanaf 2004 konden de plooien worden gladgestreken.

 
“America first” en de rivaliteit met China

In de 21e eeuw richten de Verenigde Staten de blik steeds meer naar Azië. Ze beschouwen China meestal als economische concurrent en ook als voornaamste strategische rivaal omdat China een alternatief politiek systeem en samenlevingsmodel uitdraagt dat grondig verschilt van het onze. De Amerikaanse president Donald Trump is ervan overtuigd dat de VS hun belangen het beste kunnen verdedigen door te bogen op de eigen economische en militaire macht. Multilaterale samenwerking, allianties en andere vormen van Soft Power worden kritisch tegen het licht gehouden. Het trans-Atlantische bondgenootschap blijft even nuttig en relevant als voorheen, zowel voor de VS als voor Europa, maar wat betreft bijvoorbeeld het klimaatdossier, Iran of het Midden-Oosten zitten Washington en Brussel niet altijd op dezelfde lijn.

 
Een betrouwbare partner met een positief imago

België geniet a priori van een positief imago. De persoonlijke banden die ontstonden door de wereldoorlogen dragen daartoe bij, evenals het grote aantal Amerikaanse diplomaten, militairen en zakenlui die beroepshalve een tijdje in België hebben gewoond. Vooral Brussel is bekend als zetel van de NAVO en de EU. Ons land is stichtend lid van beide organisaties en dat geeft onze diplomatie in de ogen van de Amerikanen een zeker gewicht.

België is een betrouwbare NAVO-bondgenoot en werkt actief met de VS samen in de strijd tegen het terrorisme en andere veiligheidskwesties. Washington apprecieert de inzet van Belgische militairen op het terrein, bijvoorbeeld in Afghanistan, Mali, de Baltische staten of in het kader van de internationale coalitie tegen Daesh. De haven van Antwerpen is in NAVO-verband van strategisch belang. De Belgische defensie-uitgaven blijven weliswaar een aandachtspunt voor de Verenigde Staten. Ook op het niveau van politie en douane wordt nauw samengewerkt, zowel wat betreft de strijd tegen het terrorisme als tegen de drugshandel.

 
Belangrijkste handelspartner buiten de EU

Ook de economische banden zijn bijzonder intens. Zo’n vijf procent van de Belgische export is bestemd voor de VS. De Amerikaanse markt is hiermee de vijfde belangrijkste exportbestemming na de buurlanden Duitsland, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. De VS zijn de vierde belangrijkste leverancier van goederen aan ons land met een aandeel van bijna tien procent. De totale waarde van de handel in goederen en diensten tussen België en de VS bedraagt bijna 70 miljard euro op jaarbasis. De handel in goederen wordt gedomineerd door chemische en farmaceutische producten en traditioneel heeft ons land hier een handelstekort tegenover de VS. In het dienstenverkeer heeft België dan weer een licht handelsoverschot. Amerikaanse investeerders in België, 900 bedrijven in totaal, scheppen in ons land 124.000 banen. Omgekeerd zijn in de VS ongeveer 500 Belgische bedrijven actief die samen bijna 60.000 Amerikaanse jobs creëren.

 
Belgen in de Verenigde Staten: vroeger en nu

Het gros van de Belgische migranten die in de Verenigde Staten op zoek gingen naar een beter leven arriveerde tussen halfweg de negentiende eeuw en het begin van de Eerste Wereldoorlog. De meesten waren landbouwers of ambachtslui. Bij de Amerikaanse volkstelling van 2010 gaven 361667 Amerikanen aan dat ze Belgische roots hadden. De grootste concentraties werden opgetekend in de staten Wisconsin, Michigan en Illinois.

Na de tweede wereldoorlog trokken vooral hoger geschoolde arbeidskrachten naar de Verenigde Staten. De wetenschappelijke samenwerking is ook nu nog altijd bijzonder vruchtbaar. Vandaag zijn bijna 28.000 Belgen met vast of tijdelijk verblijf in de VS geregistreerd bij de Belgische Ambassade in Washington of onze Consulaten-Generaal in Atlanta, Los Angeles en New York. De meeste landgenoten wonen in de staten California, New York, Georgia, Texas en New Jersey. De Amerikaanse ambassade in Brussel schat het aantal Amerikanen in België op 23.000, toeristen niet meegerekend.

 
Mexico

De relatie met Mexico, goed voor 120 miljoen inwoners, gaat terug op de zestiende eeuw. Pedro de Gante (Pieter van Gent, 1480-1572) was een van de eerste christelijke missionarissen in de nieuwe wereld en stichtte in Mexico-Stad de eerste Europese school. De Belgische gemeenschap in Mexico is net als de Mexicaanse in België relatief bescheiden, maar de relaties zijn uitstekend.

Er zijn een tachtigtal Belgische investeerders actief in Mexico. België is onder de EU-landen één van de belangrijkere handelspartners. Onze handelsbalans met Mexico is traditioneel negatief. Het gros van de Belgische investeringen situeert zich in de dienstensector, en verder in handel en nijverheid. In 2015 en 2016 vonden vijf gewestelijke economische missies plaats naar Mexico.

België en Mexico onderhouden ook actieve culturele en wetenschappelijke banden. Sinds 1990 bestaat er aan de Universiteit Antwerpen een Instituut voor Mexicaanse Studies.

De politieke relaties tussen België en Mexico zijn uitstekend, getuige de geregelde officiële bezoeken en de bilaterale contacten in de marge van internationale vergaderingen. De meest recente bilaterale politieke consultaties vonden plaats in november 2016 in Mexico. Onze vorsten ontmoetten de Mexicaanse President voor het laatst in Brussel in juni 2015.

Naast de federale aanwezigheid zijn ook Vlaanderen (FIT) en Wallonië (AWEX) vertegenwoordigd. De Vlaamse vertegenwoordiging behartigt ook de belangen van Brussels Export.