Awa-prijs doet vrouwelijke ondernemers nog meer uitblinken

De Awa-prijs van Enabel bekroonde 28 onderneemsters uit 13 landen uit Afrika en het Midden-Oosten die een sociale of milieu-impact genereren. Dankzij de prijs wonnen ze aan geloofwaardigheid en visibiliteit, groeiden hun zakencijfers en scherpten ze hun vaardigheden aan.

Afrika en het Midden-Oosten zijn uitermate jonge regio’s. Veel van de jongeren – zeker ook vrouwen – vloeien er over van de ideeën. Ze merken op wat er mank loopt en willen daar iets aan veranderen. En dus zetten ze hun ideeën om in een onderneming. Dat moet hen niet alleen een inkomen opleveren, maar ook en vooral een positieve impact op de samenleving en/of het milieu.
 

Wasbare, ecologische luiers

Wat dacht je van wasbare, ecologische luiers gemaakt uit bananenvezels? Veel goedkoper dan de onbetaalbare wegwerpluiers en een zegen voor het milieu, vindt een tevreden Adétola Adanlawo uit Benin. De Malinese Aminata Simpara legt zich toe op wasbaar maandverband en strijdt tegen menstruatiearmoede.

Kathia Iradukunda (Burundi) kwam op de idee om woekerende waterhyacinten – een invasieve pestplant – uit het Tanganyikameer te oogsten en de vezels ervan te gebruiken om tafelkleden, manden, tapijten en bureau-artikelen te vlechten.

De Ivoriaanse Edith Kouassi verwerkt dan weer ingezamelde plastic afval om er straatstenen en isolatieplaten van te maken. In Burundi vulde Dative Uwimana een gat in de markt door er ecotoerisme te promoten en er terzelfder tijd bomen aan te planten en chimpansees te beschermen.

Credia Umuhire Ruzigana geeft romans, strips en bordspellen uit. Met spannende verhalen en sprookjes uit de rijke culturele geschiedenis van Rwanda, wil ze kinderen aanzetten tot lezen. Ook Adja Soro uit Ivoorkust put uit Afrikaanse legendes. Ze produceert tekenfilms om de verbeelding van kinderen aan te wakkeren.
 

Fnuikende sociale normen

Al die vrouwen zijn rasechte onderneemsters die zich niet laten ontmoedigen. Toch is ondernemen voor hen niet altijd eenvoudig. Al was het maar omdat ze moeten opboksen tegen het vooroordeel dat “een vrouw daar niet capabel voor is”.

Maar vrouwen in Afrika en het Midden-Oosten hebben vaak ook moeilijker toegang tot opleidingen en financiering. En ze krijgen te maken met gendergerelateerd geweld in het ondernemerschap, fnuikende sociale normen en juridische ongelijkheden.

Vandaar dat ze met hun onderneming dikwijls kwetsbare vrouwen – ontheemd, niet-geschoold… – willen helpen. Aïcha Macky uit Niger legt zich zelfs specifiek toe op documentaires die onderwerpen uit de taboesfeer bespreekbaar maken. Denk aan de perceptie van het vrouwenlichaam en onvruchtbaarheid.

Grote stap voorwaarts

Al deze onderneemsters zouden hun impact sterk kunnen vergroten dankzij een duwtje in de rug. En dat was precies de bedoeling van de Awa-prijs die tussen 2022 en 2026 28 laureates uit 13 landen uit Afrika en het Midden-Oosten bekroonde. Het Belgisch agentschap voor internationale samenwerking Enabel stond in voor de organisatie. De prijs ging gepaard met financiering, begeleiding en netwerking.

Op 6 maart 2026 kwamen alle 12 laureates die de 1^ste prijs binnen hun categorie wegkaapten, bijeen in Brussel. Doel: de Awa-prijs afronden en de balans opmaken van hoe de prijs het verschil heeft gemaakt voor hun carrière en onderneming.

Onder de laureates leefde duidelijk het gevoel dat zij dankzij de Awa-prijs een grote stap voorwaarts konden zetten. Zo liet de geldelijke steun hen toe om meer te investeren: in een nieuw gebouw, een winkel, de aankoop van professionele machines, een grotere aanwezigheid op sociale mediakanalen… Sommigen leidden er jonge meisjes mee op om zo de weg vrij te maken voor een nieuwe generatie vrouwelijke ondernemers

Ook de vormingen – in ondernemerschap, bedrijfsbeheer… – en coaching wierpen hun vruchten af. Het bracht hen op nieuwe ideeën zoals toeristen workshops laten volgen over de productie van artisanale voorwerpen uit de vezels van de waterhyacint. Een constante is voorts dat hun zakencijfer groeide – tot 5 maal hoger – en dat ze meer personeel konden aanwerven. Gemiddeld creëerde elke laureate 9,75 voltijdse jobs.

Daarnaast leverde de Awa-prijs hen veel zichtbaarheid op, ook internationaal. Dat leidde soms tot extra financiers en nieuwe markten, klanten en partnerschappen. Zo verwerkt Edith Kouassi nu niet alleen plasticafval, maar maakt ze ook handtassen uit plantaardig leer op basis van granen.

Vanzelfsprekend betekende de prijs ook een erkenning van de kwaliteit van hun werk. De gelauwerde onderneemsters wonnen aan geloofwaardigheid, zowel nationaal als internationaal.

Het viel ook op hoe de laureates een hecht team geworden zijn. Zo volgden ze samen een opleiding in Dakar (Senegal) over de financiële aspecten van een business, verzorgd door de Belgian Bankers Academy. Dat heeft duidelijk een band gesmeed. Ze wisselen ervaringen uit, geven elkaar tips…
 

Gendergelijkheid

Dankzij de Awa-prijs heeft Enabel heel wat ervaring opgedaan over de ondersteuning van vrouwelijke onderneemsters. Het agentschap pikt ook een pak aanbevelingen mee zoals het belang van een degelijke kennis van de specifieke sector en nationale context.

En al komt er geen vervolg op de Awa-prijs zelf, mogelijk volgen er wel andere manieren om ondernemerschap aan te moedigen. De laureates waren in elk geval enthousiast om daar mee over na te denken.  

Met de Awa-prijs heeft België opnieuw zijn steentje bijgedragen tot meer gendergelijkheid in de wereld. Want als vrouwen ongehinderd hun ondernemerschap kunnen uitvoeren, komt dat de hele samenleving ten goede. Zeker in landen waar de vooruitzichten op werk in loondienst beperkt zijn en ondernemerschap vaak het belangrijkste bestaansmiddel is.