-
Laatst bijgewerkt op
De Italiaanse president Mattarella (uiterst rechts) bespreekt met Koning Filip een muurschildering in Marcinelle dat de mijnramp uit 1956 herdenkt. Op de achtergrond een ex-mijnwerper van Italiaanse origine. © Buitenlandse Zaken
Van 20 tot 22 oktober 2025 bezocht de Italiaanse president Sergio Mattarella ons land, samen met zijn dochter Laura. Wat zijn precies de historische banden tussen België en Italië? En wat kunnen beide landen vandaag voor elkaar betekenen?
In België zijn Italiaanse restaurants met hun pizza- en pastagerechten alom aanwezig. En wie kan er geen handvol bekende Italiaanse Belgen opsommen? Salvatore Adamo, Rocco Granata, Elio Di Rupo, Enzo Scifo, Sandra Kim, Laura Tesoro… Allemaal sporen van de Italiaanse gemeenschap die zich harmonisch genesteld heeft binnen de Belgische samenleving.
De relaties tussen België en Italië in enkele cijfers
- Ongeveer 2,5% van de Belgische bevolking heeft minstens ten dele Italiaanse wortels.
- Er wonen ongeveer 300.000 Italianen in België terwijl er 8.700 Belgen permanent in Italië verblijven. Bijna 1 miljoen landgenoten bezoeken jaarlijks het zonnige land.
- Italië is onze 6de grootste klant (23,7 miljard euro in 2024) en onze 7de grootste leverancier (17,9 miljard euro in 2024).
Migratiegolven
Die Italiaanse gemeenschap vloeit voort uit een 4-tal migratiegolven. In de tweede helft van de 19de eeuw hielpen Italianen mee aan de aanleg van onze spoorwegen. En na WOI werkten er al Italianen in onze steenkoolmijnen.
Maar de meest bekende, grote migratiegolf vond plaats net na WOII. Italië had af te rekenen met een torenhoge werkloosheid terwijl België dringend nood had aan werkkrachten in de mijnen. Tienduizenden Italianen trokken toen naar ons land. Ook het lidmaatschap van de EU leidde in de jaren 1980 tot een toestroom van Italianen tot bij ons.
Aanvankelijk verliep de integratie zeker niet vlekkeloos. Zo waren de leef- en werkomstandigheden van de Italiaanse inwijkelingen kort na WOII barslecht. Ze kregen ook vaak te maken met racisme.
De diep in het geheugen gegrifte mijnramp in Marcinelle in 1956 veroorzaakte een schok in beide landen. Er vielen 262 doden waaronder 136 Italianen en 95 Belgen. Nadien verliep de integratie veel vlotter. Vandaag mag de Italiaanse migratie naar België met recht een succesverhaal genoemd worden.
Renaissancekunstenaars en academici
Trouwens, ook de Belgen vinden Italië een aantrekkelijk land. Jaarlijks bezichtigen ze er massaal zijn historische kunststeden, monumenten uit de antieke oudheid en prachtige landschappen.
Die wederzijdse aantrekkelijkheid bestaat eigenlijk al eeuwenlang. Zo bezochten onze renaissancekunstenaars Bruegel, Rubens en Van Dijck (16de en 17de eeuw) ook al het mediterrane land. Doel: er inspiratie opdoen en de Italiaanse en klassieke meesters bestuderen. Ongetwijfeld liet ook de Italiaanse kunst zich beïnvloeden door kunstenaars uit onze contreien.
In dezelfde periode waren ‘Belgische’ academici zoals Vesalius eveneens heel actief in Italië. Bekend zijn voorts de Italiaanse kooplieden uit de grote handelssteden en de Lombardische bankiers die zich in de 15de eeuw in Brugge vestigden, thuisstad van de allereerste handelsbeurs.
De Italiaanse president Mattarella (midden) spreekt de genodigden van het staatsbanket toe, Koningin Mathilde en Koning Filip kijken toe. © Buitenlandse Zaken
Koningshuis
Volledigheidshalve melden we hier ook nog de banden van ons koningshuis met Italië. Koningin Paola – de moeder van Koning Filip – is immers afkomstig uit het Italiaanse Lombardije.
En de Academia Belgica in Rome kreeg mee vorm dankzij prinses Marie José van België. Deze zus van koning Leopold III huwde in 1930 met kroonprins Umberto van Italië en werd kortstondig de laatste koningin van Italië. Onmiddellijk daarna richtte ze een stichting op om Belgische kunstenaars en kunsthistorici toe te laten in Italië te verblijven. Ook vandaag slaagt de Academia Belgica erin stevige banden te smeden tussen de Belgische en Italiaanse academische en culturele wereld.
Economische grootmacht
Hoewel veel Italianen vanaf 1946 in ons land de werkloosheid ontvluchtten, groeide Italië toch snel uit tot een economische grootmacht. Als zodanig is het lid van de G7 - de groep van 7 vooraanstaande economieën– en van de G20. Voor België vormt het dus een bondgenoot met gewicht.
Het mediterrane land staat traditioneel sterk in voeding, mode, meubels & design, en in (auto)mechanica. Klinkende namen als Ferrero Rocher (pralines), Nutella (chocopasta), Fiat, Alfa Romeo, Maserati en Ferrari (auto’s), ENI (energie) en Armani, Gucci en Versace (mode) zijn op en top Italiaans.
Beide landen zijn belangrijke economische partners voor elkaar. De in- en uitvoer draait vooral rond chemische producten. Maar er wordt ook intens samengewerkt in domeinen als de milieu- en energietransitie, slimme steden en havens, defensie, biotechnologie, digitale innovatie en ruimtevaart.
Ongeveer 100 Belgische bedrijven hebben vestigingen in Italië, vooral in Lombardije en Piedmont. Denk aan Solvay/Syensqo, Tessenderlo Group, Reynaers aluminium, Katoen Natie, Brussels Airlines, UCB en Puratos.
Omgekeerd investeert Italië ook in België: New Holland (Zedelgem, landbouwmachines), Ferrero (Aarlen), Sol (Feluy, technische gassen), RIVA Group (Marcinelle, staal), etc. Europ Assistance Belgium (verzekeringen) hoort bij Generali di Trieste, Publigaz valt tegenwoordig onder ENI en zo meer.
Gelijkgezinde bondgenoot
Zeker in tijden waarin multilateralisme en universele waarden bedreigd worden, is het geen overbodige luxe om de banden met een gelijkgezinde natie aan te halen. Zo lagen zowel België als Italië mee aan de basis van de huidige Europese Unie (EU). De historische bijdrage van Belgische en Italiaanse pioniers als Paul-Henri Spaak, Alcide De Gasperi en Altiero Spinelli heeft trouwens een beslissende rol gespeeld bij het welslagen van het Europese project.
Voorts werken beide landen ook goed samen binnen de NAVO, de VN en andere internationale instellingen. Zij delen een gemeenschappelijke visie rond vrede, stabiliteit en solidariteit. Door zijn strategische positie – vlakbij de Balkan en Afrika – is Italië een belangrijke speler voor de stabiliteit van de zuidflank van de EU.
Sinds kort krijgt ons land meer en meer af te rekenen met drugsgeweld. Het kan dan ook veel opsteken van de Italiaanse ervaring met de strijd tegen de georganiseerde misdaad, de maffia en drugsmokkel, maar ook tegen cybercriminaliteit en terrorisme. Ook qua militaire capaciteit kunnen we veel leren.
Detail van een van de oudste manuscripten van La Divina Commedia van Dante Alighieri, bewaard in de Koninklijke Bibliotheek van België. © Buitenlandse Zaken
Dante en Michelangelo
Kortom, Italië is een superbelangrijke partner waarmee we de relaties moeten koesteren. En een officieel staatsbezoek leent zich daar uitstekend toe. In 2020 viel een gepland bezoek van ons vorstenpaar twee keer in het water als gevolg van de coronapandemie. Een eendaags werkbezoek van koning Filip aan Rome in december 2021 ving het geannuleerde staatsbezoek enigszins op.
Het recente inkomend staatsbezoek – van 20 tot 22 oktober 2025 – moest de gemiste kansen definitief goedmaken. De Italiaanse president Sergio Mattarella en zijn dochter Laura kregen diverse toppers te zien verspreid over de 3 gewesten. Doel: de rijkdom van onze natie én de nauwe historische banden tussen beide landen in de kijker zetten.
In Brugge nam de president poolshoogte van de invloed van Italiaanse handelslui op de bloei van de stad. Een meesterwerk van Michelangelo – Madonna met kind – getuigt nog van deze gemeenschappelijke erfenis. In de Koninklijke Bibliotheek van België kregen de excellenties een van de oudste manuscripten van La Divina Commedia van Dante Alighieri te zien. En in Marcinelle werd de mijnramp van 1956 plechtig herdacht.
Ons land stelde zich tijdens het staatsbezoek duidelijk op als trouwe vriend van Italië. Beide landen willen meer dan ooit samenwerken en zijn helemaal bereid om de EU te ondersteunen in de huidige moeilijke mondiale context.
Meer over Samenwerking
VN-Algemene Vergadering: onmisbaar baken in onzekere tijden
Ondanks felle kritiek vanuit Amerikaanse hoek blijven de VN voor België een onmisbare instelling die meer dan ooit nodig is. Tij...
Staatsbezoek Chili: ideale bondgenoot voor uitdagende tijden
Het staatsbezoek aan Chili bezegelde een warme, intense en eeuwenoude vriendschap. In deze uitdagende tijden – waarin een groene...
Staatsbezoek Vietnam: een oprechte, duurzame vriendschap
België onderhoudt al sinds 1973 nauwe banden met Vietnam. Een staatsbezoek hernieuwde ons partnerschap dat gebaseerd is op gelij...