Dienst Vreemdelingenzaken verkent migratie vanuit Colombia

Onze ambassade in Bogotá (Colombia) dokterde een rijkgevuld programma uit voor een migratieverbindingsofficier van de Dienst Vreemdelingenzaken. Ze ontmoette de Colombiaanse autoriteiten naast diverse Europese ambassades en internationale organisaties. Met succes! De Colombiaanse overheid lanceerde een informatiecampagne die uitlegt hoe Colombianen regulier naar Europa kunnen reizen.

De Belgische Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ - FOD Binnenlandse Zaken) waakt onder meer over de toegang van buitenlanders tot ons grondgebied. Zo houdt ze nauwgezet de migratiecijfers in het oog om bij onregelmatigheden tijdig actie te kunnen ondernemen.

547 asielaanvragen in 2024

Zo’n onregelmatigheid stelde de DVZ vast met Colombianen. Terwijl er in 2016 maar 19 (eerste) aanvragen waren, liep het cijfer in 2024 al op tot 547. Vermoedelijk was er een verband met de maatregel uit 2016 waarbij Colombianen geen visum meer nodig hebben om een Schengenland binnen te raken. De 29 Schengenlanden – vooral EU-landen, maar ook niet-EU-landen als Zwitserland – vormen een uitgebreid gebied zonder binnengrenscontrole waar men vrij kan reizen.

Ook België kunnen Colombianen daardoor vrij binnentrekken en er voor 3 maanden verblijven, als toerist, voor zaken of een familiebezoek bijvoorbeeld. Allicht proberen sommigen na afloop van die periode hun verblijf te verlengen door asiel aan te vragen, en dat soms om puur economische redenen. Sommigen doen aan zwartwerk of ze komen terecht in de mensenhandel. Maar er zijn ook heel wat overstayers: Colombianen die na 3 maanden nog in België blijven.

Redenen genoeg voor de DVZ om de situatie onder de loep te nemen en in Colombia zelf na te speuren wat de Colombianen naar ons land drijft. Een Belgische ‘migratieverbindingsofficier’ zou daarvoor naar hoofdstad Bogotá afreizen.

Cancillería

En hier komt onze ambassade in Colombia op de proppen! De DVZ contacteerde onze collega’s daar en vertelde wat ze wilden te weten komen. Ons ambassadepersoneel bezorgde de DVZ meer context en stak vervolgens een programma ineen en regelde de afspraken en bezoeken. Ze hadden daarvoor onder andere een voorbereidende vergadering met het Colombiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken of de Cancillería.

Uiteindelijk ging de missie door tussen 31 maart en 4 april 2025. Het werd een rijkgevuld en leerrijk programma. Onze ambassademedewerkster vergezelde de verbindingsofficier bij al haar ontmoetingen, voor de vergaderingen op de Cancillería tekende ook de Belgische ambassadeur present.

Op de Cancillería – waar de Belgen overlegden met de directies-generaal bilaterale en consulaire zaken – waren ook andere Colombiaanse diensten vertegenwoordigd. Denk aan Migración Colombia – zowat de tegenhanger van de DVZ -, de politie, het parket en het diasporaprogramma Colombia Nos Une.

Informatiecampagne

Het viel op dat de Colombianen heel open stonden voor het bezoek en de bezorgdheid vanuit België. De autoriteiten benadrukten dat ze veel belang hechten aan een veilige, ordentelijke en reguliere migratie die de mensenrechten respecteert. Ze wilden duidelijk ook vermijden dat er opnieuw een visumplicht zou ingevoerd worden.

De Colombianen stelden een informatiecampagne voor die eind april al op de sociale media zou worden verspreid. Dat voorstel lag in de lijn van wat de DVZ in gedachten had, met name: de bevolking helder uitleggen hoe ze regulier naar de Schengenlanden kunnen reizen. Daarbij wordt onder andere beklemtoond dat ze niet langer dan 90 dagen mogen blijven en dat onwettig asiel aanvragen serieuze problemen met zich mee kan brengen.

Niet zwart-wit

De Belgische verbindingsofficier bezocht tevens een aantal Europese ambassades in Bogotá die gelijkaardige problemen ondervinden, zoals Nederland, het VK en Duitsland, naast de delegatie van de EU. Dat bleek heel interessant om ervaringen uit te wisselen.

Ook internationale organisaties die zich met migratie bezighouden, stonden op de agenda. Zo onderhield de Belgische delegatie zich met de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). De IOM legde arbeidsmigratie als alternatief op tafel. Colombianen zouden onder andere in de ouderenzorg kunnen werken, op voorwaarde dat de gezondheidssector in Colombia er niet onder lijdt.

Daarnaast begaf de Belgische delegatie zich naar het VN-Vluchtelingencommissariaat (UNHCR) en het Internationale Rode Kruis (ICRC). Beide wezen erop dat er in Colombia wel degelijk onveilige zones zijn waar het geweld de laatste jaren toeneemt.

Volgens het ICRC woeden er op dit moment 8 conflicten in Colombia, waarbij verschillende gewapende groepen betrokken zijn. Volgens VN-statistieken blijft Colombia dan ook het gevaarlijkste land ter wereld voor mensenrechtenverdedigers. De situatie is dus niet zwart-wit. Sommige Colombianen hebben zeker recht op asiel.

Ten slotte organiseerde onze ambassade een bezoek aan de El Dorado International Airport waar ze een inkijk kregen in hoe de Colombiaanse migratiedienst tewerk gaat. Zo pikken ze er vertrekkende passagiers uit om hen vragen te stellen over het doel van hun reis naar de EU of naar de VS. Ook aankomende passagiers – zeker als ze onregelmatigheden vertonen zoals een vals paspoort – worden gecontroleerd. Bedoeling is duidelijk om zo weinig mogelijk irreguliere migratie toe te laten.

Memorandum of Understanding

De verbindingsofficier van de DVZ toonde zich heel tevreden over het programma dat onze ambassade in elkaar gebokst heeft. Ze kon nuttige contacten leggen en heeft een veel beter zicht gekregen op de situatie. De uiterst snelle lancering van een informatiecampagne door de Colombiaanse overheid was eveneens een schot in de roos. Momenteel werkt de DVZ aan een Memorandum of Understanding die onder andere de vlotte samenwerking rond terugkeer van personen zonder verblijfsrecht in België glashelder op papier zet.

Nu de contacten gelegd zijn, onderhoudt de DVZ zich rechtstreeks met de Colombiaanse autoriteiten. De taak van onze ambassade is afgerond. Al kijken onze collega’s wel uit naar de impact van het bezoek op de hopelijk dalende asielaanvragen.