Enabel zet resoluut in op ecologische en veerkrachtige infrastructuur

Het Belgisch ontwikkelingsagentschap Enabel wil het gebruik van ecologische en veerkrachtige infrastructuur promoten in de landen waar het werkzaam is. Steunend op 25 jaar ervaring moet dat een belangrijke bijdrage leveren aan klimaatneutraliteit in 2050.
 

“De tijd van experimenteren is voorbij. Het is tijd om onze partners te overtuigen om de principes van ecologische bouw over de hele lijn toe te passen”, zo stelt een position paper van het Belgisch ontwikkelingsagentschap Enabel in september 2024. Met 25 jaar ervaring op de teller acht het agentschap het moment rijp om resoluut in te zetten op gebouwen die het milieu en het klimaat zo weinig mogelijk schaden.
 

Cement

Een dergelijke ommezwaai is hoogdringend, zeker in Afrika waar het zwaartepunt van Enabels activiteiten ligt. De bevolking en de economie groeien er pijlsnel en snakken naar energie en vooruitgang – terwijl er tegelijkertijd een urgente nood is om de natuur te sparen en zo weinig mogelijk broeikasgassen uit te stoten.

Een duurzamere bouw zou een grote stap in de goede richting betekenen, beseft Enabel. Vandaag slokt de sector 40 à 50% van alle grondstoffen op en 36% van het mondiale energieverbruik. Cement alleen al neemt 5 à 8% voor rekening van de wereldwijde uitstoot van CO₂. De hele bouwsector is verantwoordelijk voor maar liefst 40% van alle broeikasgassen.

Passieve technieken

En dat kan veel beter, weet Enabel uit ervaring. De technieken bestaan én ze werken! Wat meer is: de gebouwen zijn niet alleen een pak duurzamer maar ze zijn ook veel comfortabeler om er te wonen en te werken, zeker in een warm klimaat.

In Palestina bijvoorbeeld maakte Enabel, met de financiële steun van België, gebruik van passieve technieken – dus zonder gebruik van elektriciteit of energie – om scholen te koelen. Lucht stroomt door buizen in de grond en brengt zo koelte binnen in de gebouwen. In Oeganda zorgen openingen in de goed van de zon afgeschermde gebouwen voor natuurlijke ventilatie. Zonnepanelen en biomassa produceren er elektriciteit.

Bakstenen op basis van plaatselijke klei leidden in Burundi tot een veel lager gebruik van cement. De constructies zijn niet alleen even sterk, ze zijn ook goedkoper en bieden meer comfort qua geluidswering en aangename temperaturen binnenshuis.

Ook in Rwanda zette Enabel sterk in op gebruik van plaatselijk materiaal zoals bamboe en stenen. Naast stenen op basis van in de zon gedroogde klei gebruikte Enabel in Senegal lisdodde als dakbedekking. Deze plant is er overvloedig aanwezig en levert materiaal dat goed isoleert en niet rot.

Verder is ‘circulariteit’ belangrijk: de materialen moeten vlot herbruikbaar zijn. Waterbesparende methodes zijn een must.
 

Co-creatie

Maar de technieken op zich volstaan niet. Daarom wil Enabel eveneens inzetten op bewustwording: bij de overheid, de bouwsector en de bevolking. Het zal vaak nodig zijn om de overheden bij te staan om bouwstandaarden uit te werken, naast handleidingen om certificaten te kunnen afleveren voor groene gebouwen. Om bouwvergunningen af te geven is er nood aan instrumenten om de energieperformantie te meten.

Vanzelfsprekend zijn ook goeie vaklui onontbeerlijk. Vandaar dat Enabel gespecialiseerde opleidingen voorziet aan technische scholen en universiteiten. Een pand dient zich tevens zo harmonisch mogelijk in te bedden in de omgeving. Daarbij zal ook rekening gehouden worden met de wensen van de plaatselijke gemeenschap (‘co-creatie’). Deze wordt dan ook betrokken bij elke fase van het project, met speciale aandacht voor gendergelijkheid.
 

Klimaatneutraal in 2050

Het gebruik van een waaier aan milieu- en klimaatvriendelijke principes brengt een meerkost van 15% met zich mee, volgens Enabel. Maar dat loont overduidelijk. De constructies verbruiken weinig externe energie, gaan lang mee en bieden een aangename, gezonde en veilige woonomgeving.

Enabel stelt zich als doel om tegen 2030 al 30% minder broeikasgassen uit te stoten, 40% tegen 2040 en 100% – klimaatneutraal – in 2050. Een analoog groeipad wil het bereiken qua gebruik van natuurlijke materialen en water. De vervuiling moet minimaal zijn en er mogen geen bossen sneuvelen.

Bekijk de position paper: Promoting the widespread use of ecological and resilient infrastructure