Europalia España: hoe Goya ook vandaag nog inspireert

De 30^ste editie van kunstenfestival Europalia stelt Spanje in de kijker. De schilder Goya figureert als voornaamste inspiratiebron. Onze FOD is al jarenlang een trouwe partner van Europalia omdat het landen via kunst en cultuur dichter bij elkaar brengt.

België onderhoudt uitstekende banden met Spanje. En die zijn niet alleen historisch. Eén Belg op 4 brengt er zijn vakantie door en velen hebben er een tweede verblijf. Maar wat weten we echt over de cultuur van dat mediterrane land?

100 evenementen

40 jaar geleden zette de kunstbiënnale Europalia Spanje al eens in de kijker. Toen was het land een prille democratie en leefde het nog met de naweeën van het dictatoriale Franco-regime. Een jaar later zou het lid worden van de Europese Unie.

Op die 40 jaar is er zo veel gebeurd dat Europalia de tijd rijp achtte om Spanje nogmaals voor het voetlicht te plaatsen. Het kunstenfestival grijpt daarvoor terug naar de befaamde schilder Francisco de Goya (1746-1824) als voornaamste focus en inspiratiebron.

Om en bij de 100 evenementen met een 170-tal artiesten op meer dan 80 locaties in België geven een idee van de culturele rijkdom van Spanje. Van beeldende kunst en architectuur, over theater, dans – flamenco! -, muziek en performance, tot film en literatuur.

Licht en Schaduw

Centraal staat de tentoonstelling ‘Luz y Sombra. Goya en het Spaanse realisme’ (Licht en Schaduw) in Bozar. De Spaanse grootmeester Francisco de Goya mag dan al vooral gekend zijn voor zijn donkere thema’s én stijl, in werkelijkheid was hij bijzonder veelzijdig. Zo blonk hij ook uit in indrukwekkende portretten en kleurrijke volkstaferelen.

De tentoonstelling in Bozar brengt Goya’s schilderijen, tekeningen en gravures samen met werken van zijn tijdgenoten en van kunstenaars van de volgende generaties én met nieuwe multidisciplinaire creaties.

Grillen, Waanzinnigheden en Oorlogsrampen

Maar Goya biedt ook inspiratie voor de andere evenementen van Europalia. De schilder leefde in een tijd van crisis, transformatie en paradigmaverschuivingen, met alle onzekerheden en mogelijkheden van dien – een tijd die verrassend veel lijkt op de onze. Dat weerspiegelde zich onder andere in 3 gravurereeksen: Caprichos, Disparates en Desastres de la Guerra (Grillen, Waanzinnigheden en Oorlogsrampen).

Zo staan caprichos voor inspiratie, originaliteit en een vrije houding ten aanzien van sociale en culturele conventies. De disparates-gravures tonen dan weer absurde, groteske, surrealistische of irrationele situaties die de maatschappij bekritiseren. Goya’s desastres ten slotte verbeelden de verschikkingen van oorlog en geweld, ook iets waar we vandaag mee geconfronteerd worden. Meer dan genoeg stof dus om er tientallen evenementen uit te puren.

Aandacht voor jongeren

Europalia doet ook extra inspanningen om jongeren te bereiken die moeilijk toegang hebben tot kunst en cultuur. Voor leerlingen van 10 to 12 jaar werkte het festival – samen met uitgeverij Pelckmans – een gratis modulair lespakket uit waarmee leerkrachten de Spaanse kunst en cultuur tot in de klas kunnen brengen. Op die manier maken kinderen al op jonge leeftijd kennis met culturele diversiteit en leren ze er begrip voor opbrengen.

Europalia bracht ook 40 jonge dansers uit Brussel en Antwerpen bijeen om vanuit de ‘geest van Goya’ een choreografie uit te werken. De resulterende dansvoorstelling is op verschillende locaties te zien, onder andere in het Centraal Station in Brussel.

Verken het uitgebreide programma en maak je keuze! Kunstenfestival Europalia España loopt van 8 oktober 2025 tot 1 februari 2026.