Staatsbezoek Noorwegen: trouwe bondgenoot voor energie en defensie

Tijdens een staatsbezoek aan Noorwegen stonden energie en defensie centraal. Beide landen willen van de Noordzee een hernieuwbare energiecentrale maken en de lege Noorse gas- en olievelden benutten voor opslag van CO2. België koopt er niet alleen een luchtafweersysteem maar wil ook nauw samenwerken op vlak van defensie.

  1. Laatst bijgewerkt op
Image
Koninklijke colonne in Oslo

De wagens met ons vorstenpaar en de andere Belgische hoogwaardigheidsbekleders onderweg in Oslo. © Loan Silvestre (Koninklijk Paleis)

Tijdens een staatsbezoek aan Noorwegen stonden energie en defensie centraal. Beide landen willen van de Noordzee een hernieuwbare energiecentrale maken en de lege Noorse gas- en olievelden benutten voor opslag van CO2. België koopt er niet alleen een luchtafweersysteem maar wil ook nauw samenwerken op vlak van defensie.

De laatste jaren is wereld een minder veilige plek geworden. Naast de invasie van Rusland in Oekraïne – nu al 4 jaar aan de gang – kwam daar op 28 februari 2026 de oorlog van de VS en Israël tegen Iran bovenop. Die stuwde de gas- en olieprijzen tot recordhoogtes en maakt onze toekomst extra onzeker.

In dergelijke wankele tijden hebben we betrouwbare, stevige allianties nodig. Noorwegen is zo’n trouwe Noordzeebuur. Niet alleen zijn beide koningshuizen nauw verwant (zie kader), het Scandinavische land heeft ook heel wat te bieden op vlak van energie en defensie. Bovendien verdedigt het net als ons land resoluut het multilateralisme - de wil om oplossingen te zoeken binnen een internationaal kader – en een op regels gebaseerde internationale orde.

In 2024 ging er al een economische missie naar Noorwegen door onder leiding van prinses Astrid. Toen stond onder andere de groene energietransitie centraal. Het recente staatsbezoek - van 24 tot 26 maart 2026 – bouwde daarop voort en voegde er een belangrijk luik defensie aan toe. We gaan hieronder dieper in op de 4 hoofdthema’s.

Koningshuizen met een bloedsband

Wist je dat koning Albert II een volle neef is van de Noorse koning Harald V? Zijn moeder koningin Astrid – de populaire, veel te jong gestorven eerste vrouw van koning Leopold III – was immers de zus van de Noorse kroonprinses Märtha, de moeder van koning Harald V. het Noorse koningshuis is na Luxemburg het nauwst verwante koningshuis.

Dit staatsbezoek van koning Filip en koningin Mathilde was dan ook tegelijkertijd een familiebezoek. Omdat de 89-jarige koning Harald minder goed te been is, werd ons vorstenpaar vaak vergezeld door kroonprins Haakon.

Het laatste officiële staatsbezoek dateert al van 1997 toen koning Albert II op visite ging bij zijn neef. Koning Harald V bracht wel een staatsbezoek aan ons land in 2003.

Image
Van links naar rechts: Koningin Mathilde, koning Flip, koning Harald V en koningin Sonja van Noorwegen.

Koningin Mathilde en koning Flip naast koning Harald V en koningin Sonja van Noorwegen. © FOD Buitenlandse Zaken

Energiebevoorrading

Onze Scandinavische buur is een belangrijke leverancier van olie en vooral van gas. Maar liefst 36% van het aardgas dat we in België gebruiken, vloeit rechtstreeks via Zeepipe – een onderzeese pijpleiding van 814 km – vanuit Noorwegen naar Zeebrugge.  

Maar via Zeepipe stromen ook grote volumes gas die bestemd zijn voor de rest van Europa. Dat maakt van België – met zijn havens, terminals en pijpleidingen – dé toegangspoort van Noors gas naar het Europese vasteland. Beide landen willen dat potentieel verder benutten om de energiebevoorrading van Europa weerbaarder te maken tegen externe schokken.

Opslag van CO2

De gigantische lege gas- en olievelden in de ondergrond van de Noorse territoriale wateren bieden een enorm potentieel voor opslag van afgevangen CO2. In theorie zou er ruimte zijn voor zo’n 80 miljard ton. Bovendien heeft Noorwegen al 30 jaar ervaring met de veilige opslag van het broeikasgas.

Maar een dergelijke grootschalige opslag kan alleen rendabel zijn als er voldoende aanvoer verzekerd is. Precies daar kan België een belangrijke rol spelen. Zo zijn er in België een aantal grote bedrijven – kalk, staal, cement, chemie… - die zelfs met de grootste inspanningen nauwelijks CO2-neutraal kunnen worden. Zij kunnen hun CO2 veilig opbergen in Noorwegen en zo toch hun klimaatdoelen halen.

Maar ons land kan ook zijn rol als toegangspoort voor Europa uitspelen. Zo zouden Franse en Duitse industrieën hun overtollig koolzuurgas via ons netwerk naar Noorwegen kunnen sturen. Op de Noordzeebodem zou daarvoor zelfs een aparte CO2-pijpleiding kunnen aangelegd worden, vlak naast Zeepipe. Het Belgische bedrijf Fluxys zou de infrastructuur op het vasteland (onshore) op zich nemen terwijl het Noorse Equinor instaat voor de pijpleiding.

Tijdens het staatsbezoek ging in Stavanger – een kuststad in Zuidwest-Noorwegen – een forum op hoog niveau door over Carbon Capture & Storage and Energy Security (koolstofopvang en – stockering en energiezekerheid). Beide landen tekenden ook een akkoord dat de wettelijke basis legt voor de opvang en opslag van CO2 afkomstig van de industrie.

Image
Offshore installatieschip Norse Wind

Het offshore installatieschip Norse Wind van het Belgische DEME kan reusachtige windturbines op zee installeren. © FOD Buitenlandse Zaken

De Noordzee als energiecentrale

We moeten dringend onafhankelijker worden van de import van fossiele brandstoffen. Daarom willen beide Noordzeelanden samenwerken om van de Noordzee een echte hernieuwbare energiecentrale te maken. Daarmee geven ze gevolg aan de verklaring van Oostende (2024) die ambitieuze doelen voor windenergie vooropstelde. Deze werden trouwens in januari 2026 in Hamburg (Duitsland) bevestigd.

Interessant is dat de windpatronen op de Noordzee ter hoogte van Noorwegen en ons land complementair zijn: waait het bij ons wat minder, dan waait het des te meer in het noorden, en omgekeerd. Daardoor kunnen we schommelingen in windenergieproductie compenseren en de bevoorrading stabiliseren.

Het offshore installatieschip Norse Wind van het Belgische DEME staat zowat symbool voor deze samenwerking. Het schip werd speciaal ontworpen om reusachtige windturbines (en hun funderingen) op zee te installeren. De giganten halen rotordiameters van meer dan 300 meter op palen van ruim 3.000 ton. Bovendien kan de kraan van 3.200 ton in water werken tot 70 meter diep.

Het vorstenpaar ging – samen met kroonprins Haakon en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot en Vlaams minister-president Mathias Diependaele – aan boord van de Norse Wind. DEME verwierf het schip in 2025 na overname van het Noorse Havfram en versterkte zo zijn positie op de markt van de windenergie op zee.

Image
Ministers Prévot en Francken bekijken NASAMS-luchtafweersysteem

Bezoek van de Belgische delegatie aan een NASAMS-luchtafweersysteem. Uiterst links minister van Buitenlandse Zaken Prévot en minister van Defensie Francken. © FOD Buitenlandse Zaken

Noorse luchtafweer

Noorwegen is cruciaal voor onze veiligheid. Zo beschermt het samen met België kritieke infrastructuur, energieverbindingen en digitale kabels op de Noordzee, een van de meest strategische maritieme zones ter wereld.

Ook binnen de NAVO speelt het een unieke rol. Door zijn ligging bij Rusland en het noordpoolgebied – waar ook China interesse in heeft – waakt het over de noordflank van de alliantie.

Nu er meerdere oorlogen tegelijk woeden, heeft ons land dringend nood aan luchtafweer. Daarmee kunnen we onder andere onze havens en luchthavens beschermen. Nu heeft Noorwegen uiterst performante luchtafweer ontwikkeld: NASAMS of National Advanced Surface-to-Air Missile System.

Een NASAMS kan vliegtuigen, helikopters, grote drones en kruisraketten onderscheppen en heeft een bereik tot 50 km. Het is bovendien een mobiel systeem. In Stavanger kon ons vorstenpaar – samen met onder andere minister van Defensie Theo Francken – een NASAMS in actie zien.

België koopt niet alleen – via Nederland – 10 NASAMS-luchtafweerbatterijen maar tekende ook een intentieverklaring om nauwer samen te werken. Op die manier kunnen we evolueren van afnemer naar volwaardige partner waarbij ook Belgische bedrijven hun knowhow inzetten.

Een veiliger, groener en veerkrachtiger Europa

Zoals bij elk staatsbezoek was er ook nu ruim de gelegenheid voor gemoedelijke gesprekken tussen de staatshoofden en de ministers van beide landen. En eens te meer bleek hoe waardevol dergelijke bezoeken zijn. Daarvan getuigden ook het 30-tal bedrijfsleiders en de 17 academici die de hoogwaardigheidsbekleders vergezelden.

Het staatsbezoek vergde maandenlange voorbereiding, onder meer door onze FOD. Vooral onze ambassade in de hoofdstad Oslo speelde daarbij een sleutelrol. Het geslaagde bezoek bevestigde de diepe verbondenheid tussen beide landen op vlak van energie, veiligheid, innovatie en humanitaire inzet. Samen bouwen ze een aan veiliger, groener en veerkrachtiger Europa.