Waarom Duitsland zo belangrijk is voor België

Ons meest bevolkte buurland is een cruciale politieke, culturele en economische partner voor België. Maar ook wij hebben Duitsland heel wat te bieden. Denk alleen al aan de groene en digitale transitie. Een staatsbezoek (5-7 december 2023) zette de diepgewortelde historische en handelsrelaties in de verf.

België en Duitsland hebben heel oude historische banden. Als overgangsgebied tussen de Germaanse en Romaanse culturen is de Belgische regio immers altijd nauw betrokken geweest met de buur in het oosten. Ook in de 19^de eeuw vonden er al intense uitwisselingen plaats tussen beide sterk geïndustrialiseerde landen.
 

Van Saksen-Coburg-Gotha

Daar komt bovenop dat ons koningshuis – ‘van Saksen-Coburg-Gotha’ – zijn wortels heeft in Duitsland. Tijdens het banket aangeboden door de Duitse president Walter Steinmeier, kon Koning Filip dan ook met recht vertellen: ‘De banden die tussen onze landen geweven werden, zijn eeuwigdurend. Mijn voorouders hebben heel nauw meegewerkt aan de opgang van uw natie. Bovendien verenigen de Duitse taal en de gemeenschappelijke grens onze bestemmingen.’

Natuurlijk vormden beide wereldoorlogen donkere bladzijden in onze relaties, maar die werden ondertussen al lang omgeslagen. Tijdens zijn toespraak zei Koning Filip dat hij ‘vol bewondering opkeek naar de inspanningen die Duitsland geleverd had om zijn soms moeilijk verleden te laten evolueren naar een steeds sterker heden.’

België was in maart 1951 trouwens het eerste land, samen met Denemarken, dat diplomatieke relaties aanknoopte met de toen jonge federale republiek Duitsland. Tijdens het staatsbezoek legde de Koning een bloemenkrans neer in de Neue Wache (Berlijn) als eerbetoon aan alle slachtoffers van oorlog en tirannie.

Multilateralisme

Vandaag zijn zowel België als Duitsland sterkhouders van het multilateralisme. Onze oostelijke buur is een cruciale bondgenoot binnen de EU, de VN en de NAVO. We dragen dezelfde waarden uit – rechtsstaat, democratie, mensenrechten… – op het snel veranderend wereldtoneel en geloven als stichtende leden meer dan ooit in een sterke EU. Iets wat aan de vooravond van het Belgische EU-voorzitterschap extra aandacht kreeg.

Als politiek zwaargewicht zorgt Duitsland – samen met Frankrijk – niet alleen voor stabiliteit binnen de EU, het land is tevens een belangrijk lid van de G7 en de G20.
 

Culturele en politieke banden aanhalen

Ons land onderhoudt zijn contacten met Duitsland onder andere via de jaarlijkse informele bijeenkomst van Duitstalige staatshoofden die in september dit jaar in België plaatsvond. Toch was een staatsbezoek meer dan welkom om de hechte culturele, economische en politieke banden tussen beide landen in de verf te zetten en verder aan te halen. De timing was trouwens bijzonder opportuun omdat de transitie naar een klimaatneutrale energievoorziening zich op een sleutelmoment bevindt.

Tijdens het staatsbezoek ontmoette het koningspaar naast het Duitse staatshoofd  bondspresident Frank-Walter Steinmeier en zijn echtgenote Elke Büdenbender, ook bondskanselier Olaf Scholz. Minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib had onderhouden met haar Duitse collega’s Annalena Baerbock (Buitenlandse Zaken) en Anna Lührmann (Europese Zaken).

De relaties tussen België en Duitsland zijn ook cultureel sterk met elkaar vervlochten. Zo bezocht het vorstenpaar in Dresden de befaamde Gemäldegalerie Alte Meister die volgend jaar, samen met de musea van Antwerpen, een onderzoeks- en restoratieproject plant van haar collectie Rubensschilderijen. Een gezamenlijke recital van de Belgische sopraan Sophie Junker en de Duitse bariton Samuel Hasselhorn – in 2018 nog laureaat van de Koningin Elisabethwedstrijd – vormde een ander cultureel hoogtepunt tijdens het staatsbezoek.

‘s Werelds 4^de grootste economie

Het staatsbezoek had ook een uiterst belangrijk economisch luik. Wist je dat Duitsland ‘s werelds 4^de grootste economie is na de VS, China en Japan? Volgens projecties van het Internationaal Monetair Fonds voor 2023 ligt het zelfs op koers om de 3^de te worden.

Ons meest bevolkte buurland – 82 miljoen inwoners, 11,7 keer zo groot als België - was in 2022 onze grootste klant (vóór Nederland en Frankrijk) en onze 2^de grootste leverancier (na Nederland). Ook Duitse toeristen zijn graag gezien bij ons. Met ruim één miljoen overnachtingen per jaar zijn ze de op 2 na belangrijkste groep buitenlandse toeristen. Het moge duidelijk zijn: we hebben alle belang bij een goed draaiende Duitse economie.  

Maar ook Duitsland heeft er belang bij om solide handelsrelaties met België aan te knopen. In 2022 was België zelfs de 3^de voornaamste leverancier van goederen voor de Duitsers. Duitse bedrijven creëren dan wel 85.000 banen bij ons, de Belgische bedrijven doen het ook niet slecht. Zij zorgen voor 39.000 banen in ons buurland. Met de deelname aan een High Level Economic Forum zette onze vorstenpaar de nauwe economische relaties tussen beide landen extra in de verf.

Cruciale energieverbindingen

De urgentie van een groene energietransitie – verscherpt door het wegvallen van Russisch gas door de oorlog in Oekraïne – maakt dat beide landen nog meer voor elkaar kunnen betekenen en opvallend complementair zijn. Zo werkt België verder aan de uitbouw van zijn capaciteit om gas naar Duitsland te vervoeren en worden de fundamenten gelegd voor een nauwere samenwerking rond windenergie en waterstof.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de energietransitie een belangrijke plaats toegewezen kreeg tijdens het staatsbezoek. Zo werd tijdens een werklunch van beide staatshoofden met top-ceo’s uit de energiesector nagegaan hoe België en Duitsland beter kunnen samenwerken om de energieveiligheid en de overgang naar duurzame energiebevoorrading te realiseren. Dat gebeurde tijdens een bezoek aan het hoofdkwartier van hoogspanningsnetoperator 50Hertz, een filiaal van het Belgische Elia. 50Hertz beheert de hoogspanningslijnen in een gebied dat overeenstemt met het vroegere Oost-Duitsland en dat 18 miljoen inwoners telt.

Het bedrijf zal flink investeren in onder andere aansluitingen van nieuwe windenergieparken in de Oostzee op zijn elektriciteitsnet aan wal. In dat kader bezichtigden de Koning en de Koningin een gloednieuwe stroomkabeltunnel die dwars onder het centrum van Berlijn loopt. Daarnaast zet Elia ook in op grensoverschrijdende hoogspanningsverbindingen tussen België en Duitsland. De eerste – ALEGrO genaamd, grosso modo gelegen tussen Luik en Aken – is sinds 2 jaar operationeel, een tweede is in voorbereiding.  

De Belgische gasnetbeheerder Fluxys van zijn kant greep het staatsbezoek aan om enkele samenwerkingsovereenkomsten aan te kondigen op vlak van CO₂ en waterstof. Een daarvan wil de waterstofnetten tussen beide landen aan elkaar koppelen, al in 2028, wat levensnoodzakelijk is voor de grootindustrie.

Fluxys speelde een cruciale rol bij de opvang van het tekort aan aardgas dat in Duitsland ontstond na de oorlog in Oekraïne. Ruim de helft van het vloeibaar aardgas dat in de terminal van Fluxys in de haven van Zeebrugge werd overgeslagen, vloeide naar Duitsland. Fluxys heeft intussen de capaciteit van de gasdoorvoerleiding tussen Zeebrugge en de grens met Duitsland verdubbeld. De pijpleidingen zijn meteen ook geschikt om waterstof te vervoeren.
 

Halfgeleiders

Zowel de groene als de digitale transitie vergen geavanceerde micro-elektronica. Duitsland doet daarom serieuze inspanningen om microchipondernemingen aan te trekken. De deelstaat Saksen vormt één van de toonaangevende micro-elektronicaclusters in Europa. In Dresden bezocht het vorstenpaar X-FAB, dat samenwerkt met imec (Leuven) rond ontwerp en productie van halfgeleiders. Ook op dat vlak kunnen beide landen veel voor elkaar betekenen.

Raphaël Liégeois

Ook qua ruimtevaart zijn België en Duitsland bondgenoten. Ons land heeft de voorbije decennia een solide academische en professionele reputatie opgebouwd rond ruimtevaartonderzoek. Vandaar dat ook een bezoek aan het Duitse Lucht- en Ruimtevaartcentrum op het programma stond.

Daar maakten onze vorsten kennis met de maatschappelijke voordelen die ruimteonderzoek en de ruimtevaartsector kunnen opleveren: denk aan de bescherming van onze planeet en het milieu, het verbeteren van dagelijkse gebruiksvoorwerpen, weersvoorspellingen en wereldwijde communicatie.

Belgische en Duitse academici, economische spelers en studenten kwamen er samen om expertise te delen en jongeren warm te maken voor een carrière in de ruimtevaart. Ons vorstenpaar ontmoette er ook Duitse astronauten in aanwezigheid van Raphaël Liégeois, onze 3^de Belgische astronaut.
 

Arbeidsmarktintegratie

Onze Koning en Koningin bezochten tevens een mooi voorbeeld van geslaagde arbeidsmarktintegratie. Het kunstlaboratorium S27 in Berlijn bewijst immers hoe een brede waaier aan interdisciplinaire kunst- en beroepsopleidingen jongeren van uiteenlopende achtergronden – waaronder vluchtelingen – handvatten biedt om hun plaats te vinden in de samenleving.

In het kielzog van ons vorstenpaar volgde een uitgebreide delegatie van Belgische ceo’s en rectoren van Belgische universiteiten die allen nuttige contacten konden leggen. Ook de gewesten en gemeenschappen waren goed vertegenwoordigd om hun troeven extra in de kijker te zetten.