Waarom zijn de internationale organisaties met zetel in België zo belangrijk voor ons land?

Het is niet voor niets dat België zo veel mogelijk internationale organisaties naar België wil halen. Ze vergemakkelijken de uitbouw van onze diplomatieke relaties, dragen bij tot de uitstraling van ons land en onze hoofdstad, en leveren ons heel wat inkomsten op.

Maar liefst 49 internationale organisaties hebben hun zetel in België, vooral Brussel. Als we de instellingen binnen de VN (UNICEF, FAO, UNEP…), de EU (parlement, commissie, raad…)  en de NAVO als aparte entiteiten beschouwen, loopt het cijfer zelfs op tot 133.

BBNJ-verdrag

In een vorig artikel legden we al uit hoe het Internationaal Comité Zetelbeleid (ICZ) – een onderdeel van onze FOD – de zetelakkoorden afsluit met die internationale organisaties en er op toe ziet dat ze goed kunnen functioneren.

Let wel, het betreft uitsluitend internationale gouvernementele organisaties. Dat zijn organisaties die opgericht worden door en samengesteld zijn uit staten en die gefinancierd worden door de bijdragen uitbetaald door hun lidstaten. Niet-gouvernementele organisaties vallen niet onder de bevoegdheid van het ICZ.

Al die internationale organisaties dienen zich vaak uit eigen beweging aan. Ze hebben er immers alle belang bij om zich in onze hoofdstad te vestigen om nauwe relaties te kunnen aanknopen met de EU en de NAVO.

Het valt ook voor dat ons land – via onze FOD – zelf actief campagne voert om de zetel van een instelling binnen te halen. Momenteel willen we bijvoorbeeld graag dat het secretariaat van het BBNJ-verdrag – voor bescherming van de volle zee - zich in Brussel vestigt.

Rotsvast geloof in multilateralisme

De hoofdreden waarom ons land voor een beleid koos om zoveel mogelijk zetels van internationale organisaties aan te trekken, ligt bij ons rotsvaste geloof in het multilateralisme.

Na WOII hadden de Belgische beleidsmakers begrepen dat onze veiligheid en onze economische ontwikkeling dienden te stoelen op samenwerking via internationale instellingen. Vandaar onze nauwe betrokkenheid bij de oprichting van de VN, de EU en de NAVO. En als veel zetels van internationale organisaties bij ons gehuisvest zijn, hebben we meer in de pap te brokken. Zo groeide België uit tot een van de diplomatiek meest zichtbare naties.

Want alleen al door de aanwezigheid van de EU en de NAVO zakken er bijna dagelijks buitenlandse ministers en staatsleiders af naar België. Vaak maken die van de gelegenheid gebruik om ook de minister van Buitenlandse Zaken of de premier te ontmoeten. Een groot deel van het diplomatieke werk van onze FOD speelt zich daardoor in Brussel af.

Ook het steeds opener karakter van onze economie speelde een rol bij het uitstippelen van ons zetelbeleid. De daaruit volgende grote afhankelijkheid van internationale handel maakte het immers noodzakelijk om zich sterk te richten op het buitenland.

20% van de Brusselse economie

Maar er zijn ook opvallende economische voordelen. Al die internationale organisaties brengen ruim 50.000 mensen - familieleden inbegrepen - naar België met een koopkracht die beduidend hoger ligt dan die van de gemiddelde Belg. Volgens het Brussels gewest (2020) heeft het tot 20% van zijn economie en tot 23,2% van zijn tewerkstelling te danken aan die internationale gemeenschap,.

Een studie uit 2010 kwam tot het besluit dat elke persoon uit die internationale gemeenschap jaarlijks zo’n 9.000 euro uitgeeft. En daarbij zijn de belastingvoordelen van die internationale ambtenaren en hun gezinnen al in mindering gebracht. Rekening houdend met de gestegen levensduurte, komt dat bedrag vandaag neer op 13.500 euro!

Trouwens, ook de Vlaamse rand rond Brussel pikt een graantje mee omdat veel expats zich daar gevestigd hebben. SHAPE op zijn beurt - één van de strategische hoofdkwartieren van de NAVO - is goed voor 7.000 à 8.000 mensen in de streek rond Mons.

Nog een cijfer: alleen al de extra btw-inkomsten worden geschat op meer dan 250 miljoen euro per jaar.

Eigen economische dynamiek

Daarnaast is er ook een aanzienlijke onrechtstreekse impact. Neem bijvoorbeeld het NCIA, het communicatie-agentschap van de NAVO dat zich ook toelegt op cyberveiligheid. Dat besteedt een deel van zijn taken uit aan de private sector en daarvan profiteren heel wat Belgische bedrijven.

De internationale organisaties genereren tevens een eigen economische dynamiek. Internationale delegaties die naar ons land reizen voor vergaderingen en onderhandelingen, grootschalige conferenties en congressen stimuleren onze economie. Om nog te zwijgen van de constante stroom van buitenlandse experten, diplomaten en beleidsmakers.

Hotels in en rond Brussel kennen piekbezettingen tijdens dergelijke evenementen, net zoals restaurants en cateringbedrijven. Ook onze luchtvaartmaatschappijen profiteren van de toegenomen internationale mobiliteit. Ten slotte varen ook dienstverleners zoals tolken, eventbureaus, beveiligingsfirma’s en transportbedrijven er wel bij. Deze bedrijvigheid versterkt niet alleen de lokale economie, maar draagt ook bij aan de internationale uitstraling en visibiliteit van België als knooppunt van diplomatie, samenwerking en kennisuitwisseling.

Kosten niet buitensporig

Natuurlijk gaan er ook kosten gepaard met ons internationaal zetelbeleid, maar toch zijn die niet buitensporig. Zo stelt ons land via de Regie der Gebouwen soms kantoorruimte ter beschikking of zijn bijkomende maatregelen nodig om de veiligheid te waarborgen. Voorts genieten bepaalde buitenlandse ambtenaren vrijstelling van belastingen of dienen er soms pensioenen uitgekeerd te worden. De precieze omvang van die kosten is moeilijk te berekenen aangezien elk zetelakkoord uniek is.

De kosten voor kantoorruimte vallen hoe dan ook mee. De overgrote meerderheid van de organisaties huurt immers kantoren op de commerciële markt en krijgt dus geen gratis kantoorruimte ter beschikking. Die huurgelden vormen dus integendeel een bron van inkomsten.

Kortom, hoewel de exacte economische meerwaarde moeilijk te berekenen valt, staat het als een paal boven water dat de inbreng gigantisch is. Vergeleken daarmee verzinken de onkosten in het niets. Bovendien geniet ons land ook opmerkelijke politieke en diplomatieke voordelen.

Onze huidige campagne voor het BBNJ-secretariaat sluit perfect aan bij ons zetelbeleid. Al geldt hier als bijkomend element dat we met het secretariaat in Brussel extra troeven in handen zouden hebben om onze oceaanexpertise zo doeltreffend mogelijk in te zetten voor de bescherming van onze oceanen.

Je vindt hier een lijst met alle intergouvernementele organisaties met zetel of vertegenwoordiging in België.