-
Laatst bijgewerkt op
© Shutterstock
Energie raakt aan vrijwel alle aspecten van onze samenleving en economie: van de verwarming van onze woningen en de competitiviteit van onze bedrijven tot de geopolitieke positie van Europa. Het Europese energie- en klimaatbeleid steunt daarom op drie pijlers die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: energiezekerheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. Samen vormen ze de basis van de Energie-unie, die Europese burgers en ondernemingen toegang moet bieden tot veilige, betaalbare en duurzame energie. De Europese Green Deal vormt daarbij het overkoepelende beleidskader voor de transitie naar een klimaatneutrale economie tegen 2050. Via onder meer het Fit for 55-pakket, REPowerEU en de Clean Industrial Deal vertaalt de EU haar klimaat- en energiedoelstellingen in concrete wetgeving en investeringen. Daarbij wordt gestreefd naar een evenwicht tussen emissiereductie, energiezekerheid en het concurrentievermogen van de Europese economie.
Kort samengevat
- Energiezekerheid. Europa blijft voor een aanzienlijk deel afhankelijk van energie-invoer, waardoor de Unie blootstaat aan geopolitieke risico’s en prijsschokken. Door de bevoorradingsbronnen en energiepartners verder te diversifiëren, en tegelijk de binnenlandse productie van schone energie uit te bouwen, wil de EU haar afhankelijkheid van externe leveranciers verminderen, de weerbaarheid van haar energiesysteem versterken en haar strategische autonomie vergroten.
- Betaalbaarheid. Toegang tot betaalbare en voorspelbare energie is essentieel voor zowel gezinnen als bedrijven. Voor de Europese industrie vormen energiekosten bovendien een belangrijke factor voor het concurrentievermogen ten opzichte van internationale concurrenten. Via initiatieven zoals de Clean Industrial Deal en het Electrification Action Plan wil de EU de energiekosten structureel verlagen. Een goed functionerende interne energiemarkt, sterkere grensoverschrijdende infrastructuur en een beter geïntegreerd elektriciteitssysteem spelen daarbij een sleutelrol. Ook energie-efficiëntie blijft een van de meest kosteneffectieve instrumenten om zowel de energiefactuur als de afhankelijkheid van ingevoerde energie te verminderen.
- Duurzaamheid. Klimaatactie vormt een centrale drijfveer van het Europese energie- en industriebeleid. De EU heeft zich ertoe verbonden om klimaatneutraliteit te bereiken tegen 2050 en de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met minstens 55% te verminderen ten opzichte van 1990. Daarnaast heeft de Europese Commissie een klimaatdoelstelling voor 2040 voorgesteld als tussenstap richting klimaatneutraliteit. Om deze doelstellingen te behalen, zet de EU in op hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, elektrificatie en de geleidelijke vermindering van fossiele brandstoffen. De energietransitie moet tegelijkertijd bijdragen aan een duurzamere economie, meer energieonafhankelijkheid en nieuwe economische kansen.
Elektrificatie vormt een belangrijke rode draad doorheen deze drie doelstellingen. Door verwarming, transport en industriële processen geleidelijk te elektrificeren en die elektriciteit in toenemende mate uit koolstofarme bronnen te produceren, streeft de EU tegelijk naar meer energiezekerheid, lagere energiekosten op termijn en een duurzamer energiesysteem. Deze transitie gaat gepaard met een sterke groei van de elektriciteitsvraag, wat aanzienlijke investeringen vergt in elektriciteitsnetten, flexibiliteit en grensoverschrijdende interconnecties. Een goed geïntegreerd Europees elektriciteitssysteem draagt niet alleen bij aan de leveringszekerheid, maar vergemakkelijkt ook de integratie van hernieuwbare energie en ondersteunt betaalbare energieprijzen.
Een van de belangrijkste instrumenten van het Europese klimaatbeleid is het emissiehandelssysteem (ETS). Dit systeem legt een prijs op de uitstoot van broeikasgassen en stimuleert bedrijven om te investeren in emissiereducties en schone technologieën. Het ETS werd de voorbije jaren versterkt en uitgebreid naar bijkomende sectoren. Daarnaast zet de EU in op een combinatie van maatregelen, waaronder strengere normen voor energie-efficiëntie, de uitbouw van hernieuwbare energie, de ontwikkeling van koolstofarme technologieën zoals waterstof en CCS, en investeringen in de modernisering van energie-infrastructuur.
Belgische positie
Een betaalbare, veilige en competitieve energievoorziening vormt een kernprioriteit voor België binnen de Europese Energie-unie. Ons land hecht groot belang aan een goed functionerende interne energiemarkt en aan maatregelen die bijdragen tot lagere energieprijzen voor gezinnen en bedrijven. Als land met een groot aantal energie-intensieve ondernemingen weegt de energiefactuur immers rechtstreeks door op het concurrentievermogen van de Belgische industrie, in Europa en daarbuiten. Ons land pleit daarbij voor een technologieneutrale aanpak waarbij hernieuwbare energie, kernenergie en andere koolstofarme energiebronnen naast elkaar kunnen bijdragen aan een veilige, betaalbare en duurzame energievoorziening. Concreet zet België in op de verdere uitbouw van hernieuwbare energie - met offshore windenergie op de Noordzee als uithangbord - gecombineerd met energie-efficiëntie en elektrificatie van verwarming, transport en industrie. Daarnaast wil België, als centraal gelegen energiehub met een sterk netwerk van grensoverschrijdende verbindingen, zijn rol in de verdere integratie van de Europese energiemarkt blijven versterken.
België schrijft zich in de Europese doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 en een ambitieuze maar realistische uitstootreductie tegen 2040. Ons land benadrukt daarbij het belang van een kostenefficiënte, technologieneutrale en sociaal rechtvaardige transitie. Daarnaast pleit België voor voldoende aandacht voor het behoud van het concurrentievermogen van de Belgische en Europese industrie en een beleidskader dat investeringen in innovatieve koolstofarme technologieën stimuleert, waaronder waterstof en koolstofafvang en -opslag (CCS). Tegelijk blijft België inzetten op een sterke ETS-prijsprikkel en op Europese maatregelen die koolstoflekkage voorkomen en de industriële transitie ondersteunen.