-
Laatst bijgewerkt op
De situatie in Palestina
De bezette Palestijnse gebieden (OPT) bestaan uit de Westelijke Jordaanoever (inclusief Oost-Jeruzalem) en de Gazastrook.
De crisis in Palestina wordt gekenmerkt door een decennialange Israëlische militaire bezetting. Het niet-naleven van het internationaal recht, de interne Palestijnse verdeeldheid en de steeds terugkerende escalatie van vijandelijkheden tussen Israël en de Palestijnen, hebben deze crisis steeds in stand gehouden (en verdiept), wat ook voor de bevolking enorme uitdagingen met zich meebrengt op het vlak van eerlijke toegang tot land, onderwijs, werk, gezondheidszorg en veiligheid.
Op economisch vlak is de Palestijnse economie heel sterk en op een onvrijwillige en asymmetrische manier, verbonden aan de Israëlische economie waarbij de Palestijnse autoriteit geen autonomie noch soevereine controle of macht heeft over zijn natuurlijke grondstoffen en niet de nodige middelen heeft om een waardige economie op te bouwen.
Sinds de door Hamas uitgevoerde aanvallen op Israël op 07 oktober 2023, is de vijandelijke situatie naar een ware oorlogstoestand geëvolueerd, waardoor de reeds bestaande risico's en de enorme kwetsbaarheid van de inwoners in Gaza (maar ook op de Westelijke Jordaanoever) aanzienlijk zijn toegenomen. De veiligheidssituatie blijft er fragiel ondanks een staakt-het-vuren en de leefomstandigheden zijn nog steeds catastrofaal ingevolge de moeilijkheden van toegang tot Gaza en van humanitaire hulpverlening gebaseerd op de humanitaire principes. Ook op de Westelijke Jordaanoever is de humanitaire situatie kritiek; deze wordt gekenmerkt door een heropleving van geweld door kolonisten, frequente Israëlische militaire invallen en massale gedwongen verplaatsingen van de Palestijnse bevolking.
Palestina is een partner van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking en een prioritair land voor Belgische humanitaire hulp. Het is na het Grote Merengebied de belangrijkste begunstigde van de ontwikkelingssamenwerking van ons land.
De Belgische ontwikkelingssamenwerking wordt geïmplementeerd via volgende kanalen:
- gouvernementele ontwikkelingssamenwerking;
- niet-gouvermentele samenwerking;
- multilaterale ontwikkelingssamenwerking.
aangevuld met:
Gouvernementele samenwerking
Het bilaterale programma Palestina heeft als doel jongeren mondiger te maken in een ecologisch duurzaam Palestina. Hiervoor zijn twee algemene doelstellingen gedefinieerd:
- Jongeren in Palestina ontwikkelen zich tot actieve en kritische burgers, klaar voor lokale en mondiale uitdagingen, door beter onderwijs, opleiding, begeleiding en toegang tot werk.
De Palestijnse bevolking maakt gebruik van de mogelijkheden van een duurzame omgeving.
De eerste pijler richt zich dus op de empowerment van jongeren tussen 10 en 29 jaar, via opleidingen, ontwikkeling van vaardigheden, toegang tot werkgelegenheid en het stimuleren van ondernemerschap. Met ongeveer 30% van de bevolking zijn jongeren bovendien cruciaal voor maatschappelijke veerkracht. België ondersteunt hen via opleidingen rond mensenrechten, bewustmakingscampagnes en instrumenten voor veilige participatie in het publieke debat. De interventies versterken hun capaciteit om beleidsmakers verantwoordelijk te houden en zich beter te beschermen tegen schendingen van hun rechten, in een context waar participatie risicovol is.
© Shutterstock
De tweede pijler focust op klimaatactie waarbij duurzame ontwikkeling en economische belangen worden gecombineerd. Het doel is om bij te dragen tot een duurzame en inclusieve Palestijnse maatschappij, milieurisico’s terug te dringen en de afhankelijkheid van niet-hernieuwbare natuurlijk hulpbronnen te verminderen.
Er wordt geïnvesteerd in groene banen, circulaire economische modellen en duurzaam stedelijk beheer. Dit omvat onder meer verbeterd afvalbeheer, energie‑efficiëntie en ondersteuning van lokale overheden bij stedelijke planning.
© Shutterstock
Niet-gouvernementele samenwerking
De lokale organisaties van het maatschappelijk middenveld spelen een belangrijke rol in Palestina en zijn zonder meer erkend als partners van de internationale gemeenschap. Hun ontwikkeling staat echter onder zware druk en hun bewegingsvrijheid wordt steeds meer beperkt
De Belgische actoren van de niet-gouvernementele samenwerking werken samen met het lokale maatschappelijk middenveld rond 4 strategische doelstellingen binnen een Gemeenschappelijk Strategisch Kader dat geografisch is georiënteerd en loopt voor een periode van 2022-26.
De Belgische NGO’s zetten vooreerst in op kwalitatieve en inclusieve opleidingen en onderwijs opdat kinderen en jongeren, zonder discriminatie en in alle veiligheid toegang kunnen hebben tot onderwijs.
Ook richten ze hun activiteiten op het bevorderen van mensenrechten en het versterken van het maatschappelijk middenveld, via monitoring, juridische ondersteuning, vrouwenrechten en capaciteitsopbouw van lokale ngo’s.
Voorts beogen zij bij te dragen aan duurzame economische ontwikkeling, door steun aan coöperaties, lokale landbouwinitiatieven of micro‑ondernemerschap en werken ze aan een participatief, duurzaam, rendabel en op rechten gebaseerd Palestijns voedselsysteem.
En een vierde doelstelling, tot slot, richt zich op het recht op gezondheidszorg waarbij men door middel van sensibilisering en het versterken van lokale actoren wil bijdragen aan een verbeterde en gelijkwaardige toegang tot gezondheidszorg op alle niveaus.
© Shutterstock
Multilaterale samenwerking
België ondersteunt ook de uitvoering van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen in de bezette Palestijnse gebieden via partnerschappen met de agentschappen van de Verenigde Naties, de Wereldbank en de Europese Unie.
Deze multilaterale samenwerking wordt vooral concreet gemaakt via een beleid van core funding, namelijk aan de algemene middelen van onze partnerorganisaties. Dit zorgt ervoor dat de middelen flexibel ingezet kunnen worden, in functie van de meest dringende noden.
Wilt u meer weten over de activiteiten van onze multilaterale partners in de bezette Palestijnse gebieden en hun bijdragen aan de DDO’s? Kijk dan zeker op de websites van deze verschillende agentschappen en organisaties:
- UNICEF, de Kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties
- UNDP, het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties
- UNFPA, het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties
- UNWOMEN – VN Vrouwen
- FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties
- WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie
- IAO, de Internationale Arbeidsorganisatie
- IOM, de Internationale Organisatie voor Migratie
- OHCHR, het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten
- UNAIDS, het gezamenlijk programma van de Verenigde Naties voor hiv/aids
- CGIAR, het internationale onderzoeksprogramma voor de landbouwsector
- UNEP, het Milieuprogramma van de Verenigde Naties
Een andere dimensie van onze multilaterale samenwerking in de bezette Palestijnse gebieden is de steun aan meer specifieke initiatieven (earmarked) of aan multidonoren zoals:
- het project UNFPA – Brave Men : engaged for positive masculinities and gender equality
- het project UNDP – Support to Inclusive Electoral Processes in the State of Palestine
- het project UNDP – Towards a Green Gaza: Improving Natural Resources Management, Reducing and Managing Waste, Creating Green Jobs
- GAVI, de Globale Alliantie voor Vaccinatie
- GPE, het Globale Partnerschap voor Onderwijs
- GFATM, het Globale Fonds dat zich inzet in de strijd tegen hiv, tuberculose en malaria
- GEF, het Global Environment Facility
- LDCF, het Fonds voor minst ontwikkelde landen
- het Programma van jonge deskundigen “JPO” van de Verenigde Naties
Ten slotte draagt ons land ook sterk bij tot de projecten die de Europese Unie en de volgende ontwikkelingsbanken uitvoeren:
Humanitaire hulp
Hoewel de bezette Palestijnse gebieden al meerdere decennia onder een crisis lijden, is de humanitaire situatie sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 in een sneltempo verslechterd.
In de Gazastrook, waar meer dan 2 miljoen mensen op een oppervlakte van 365 km² wonen (3de hoogste bevolkingsdichtheid ter wereld), en waar de bevolking sinds 2007 onder een blokkade leefde, wordt de bevolking nu geconfronteerd met een extreme humanitaire crisis, met een grootschalige vernietiging van infrastructuur (scholen, ziekenhuizen en andere schuilplaatsen) en met massale en herhaalde verplaatsingen van de bevolking. Ondanks de intensivering/scale up van de humanitaire hulp sinds het staakt-het-vuren van oktober 2025, die talloze levens heeft gered en hongersnood heeft voorkomen, leven veel mensen nog steeds in extreem moeilijke omstandigheden en blijft de humanitaire respons op aanzienlijke obstakels stuiten, met name wat betreft de invoer van goederen en het vermogen van humanitaire partners om te opereren.
In de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, wordt de Israëlische kolonisatie steeds sterker, waardoor een context van toenemende onveiligheid ontstaat, met name sinds 7 oktober 2023. De humanitaire situatie op de Westelijke Jordaanoever wordt gekenmerkt door een heropleving van geweld door kolonisten, frequente Israëlische militaire invallen en massale gedwongen verplaatsingen van bevolkingsgroepen. Palestijnen worden geconfronteerd met uitzettingen en de sloop van hun huizen. Hun toegang tot basisvoorzieningen wordt beperkt of zelfs volledig geblokkeerd.
De Belgische humanitaire hulp in het gebied heeft als belangrijkste doelstelling om levens te redden, het menselijke leed dat door het huidige conflict wordt veroorzaakt te verlichten, en de bevolking in Gaza en in de Westelijke Jordaanoever, met inbegrip van Oost-Jeruzalem, te beschermen. Dit door de naleving van het internationaal humanitair recht (IHR) en de mensenrechten te bevorderen, aan de hand van een principiële humanitaire respons op basis van de door humanitaire actoren geëvalueerde behoeften.
In deze context ondersteunt België al sinds ruime tijd de essentiële activiteiten van UNRWA, het VN-agentschap dat verantwoordelijk is voor humanitaire hulp en ondersteuning van inkomensgenererende activiteiten voor Palestijnse vluchtelingen, met de nadruk op de bescherming van de bevolking en toegang tot onderwijs voor Palestijnse jongeren.
Sinds 7 oktober 2023 en gezien de geleidelijke afbouw van de humanitaire hulp in de Gazastrook, heeft België voortdurend gewezen op het belang van humanitaire toegang, respect van de humanitaire beginselen, respect voor multilateralisme en het internationaal humanitair recht.
Op de Westelijke Jordaanoever ondersteunt België, samen met andere Europese actoren, de inspanningen van het West Bank Protection Consortium om de vernietigingen van huizen en uitzettingen van gezinnen op de Westelijke Jordaanoever (en in Oost-Jeruzalem) tegen te gaan en te voorkomen.