Onze prioriteiten voor de humanitaire hulp

De nieuwe humanitaire strategie van België vormt het kader voor ons engagement in de komende jaren. De Strategie werd opgesteld na grondige raadpleging van nationale en internationale humanitaire actoren en bevestigt opnieuw onze inzet voor de humanitaire principes van menselijkheid, onpartijdigheid, neutraliteit en onafhankelijkheid. In een context van steeds talrijkere, langdurigere en complexere crises verduidelijkt deze strategie hoe België op een ethische, coherente en verantwoordelijke manier wil bijdragen aan de internationale humanitaire respons. Ze wil de doeltreffendheid en de impact van onze acties versterken, met een focus op strategische benaderingen, humanitaire diplomatie, lokalisatie, bescherming en flexibele en voorspelbare financiering.

“De humanitaire wereld staat op een keerpunt. Langdurige crises, klimaatgerelateerde rampen en geopolitieke fragmentatie zijn geen uitzonderingen meer: ze zijn de norm geworden. In deze context is dit document niet zomaar een update; het belichaamt een ambitie: het humanitaire systeem herdenken zodat het rechtvaardiger en doeltreffender wordt.”
- Maxime Prévot, Vice-eersteminister en Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking

De ambitie van deze strategie is tweevoudig: levens redden, menselijk lijden verlichten en menselijke waardigheid beschermen, én tegelijk de veerkracht van door crises getroffen gemeenschappen versterken. Ze wil ook de efficiëntie, kwaliteit en impact van de Belgische humanitaire hulp verbeteren door snelle, aangepaste en op noden gebaseerde interventies te bevorderen, ook in vergeten crises.

Een vijfjaarlijkse evaluatie zal het mogelijk maken om de lessen van het terrein en de evoluties binnen de humanitaire sector te integreren.
 

Humanitaire beginselen

De Belgische humanitaire hulp is gebaseerd op 4 belangrijke beginselen:

1. Het beginsel van menselijkheid houdt in dat er initiatieven zijn om menselijk lijden te bestrijden, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbaren. De waardigheid van alle slachtoffers moet worden geëerbiedigd en beschermd.
2. Het beginsel van onpartijdigheid betekent dat de humanitaire hulp uitsluitend kan verleend worden op basis van de behoefte, zonder enige vorm van discriminatie.
3. Het beginsel van neutraliteit houdt in dat de humanitaire hulp geen partij mag bevoordelen bij het verlenen van humanitaire bijstand tijdens conflicten of andere spanningen.
4. Het beginsel van onafhankelijkheid betekent dat de actoren van de humanitaire hulp niet geleid mogen worden door politieke, militaire, economische of andere belangen.

Bovendien is de Belgische humanitaire hulp ook gebaseerd op het Internationaal humanitair recht, de humanitaire beginselen van het initiatief Good Humanitarian Donorship (GHD), de Europese consensus over humanitaire hulp en de engagementen van de Grand Bargain.
 

Good Humanitarian Donorship                      

België en 16 andere donoren hebben het initiatief Good Humanitarian Donorship (GHD) goedgekeurd, een reeks humanitaire beginselen die de donoren moeten volgen.

Het GHD-initiatief is een informeel donorforum dat de collectieve verfijning van deze beginselen en goede praktijken wil vergemakkelijken.

Het doel is om de acties van de donoren samenhangender en doeltreffender te maken. Dat geldt ook voor hun verantwoordingsplicht ten aanzien van de begunstigden, de humanitaire organisaties en de belastingbetaler.

Deze groep donoren komt tweemaal per jaar samen op hoog niveau (in New York en in Genève), terwijl parallelle werkgroepen meerdere malen per jaar vergaderen over diverse thema’s.
 

Grand Bargain

De "Grand Bargain", gelanceerd tijdens de Wereldtop over humanitaire actie in mei 2016, is een uniek akkoord tussen de grootste donoren en humanitaire agentschappen die zich ertoe hebben verbonden de efficiëntie en doeltreffendheid van humanitaire hulp verder te verbeteren.
De Grand Bargain omvat 51 engagementen, onderverdeeld in verschillende werkgebieden.
 

Diverse partners

België werkt samen met diverse partners om de humanitaire strategie uit te voeren – de Verenigde Naties, de Rode Kruisbeweging en de Rode Halve Maanbeweging en ngo’s – waarbij erkend wordt dat iedere partij over comparatieve voordelen beschikt.

Om de snelheid en de kwaliteit van de humanitaire hulp te waarborgen, worden de partners geselecteerd op basis van de volgende criteria:

• hoge professionele standaarden;
• een ruime ervaring op het vlak van humanitaire hulp;
• het vermogen om in te spelen op urgente behoeftes;
• de naleving van de internationale richtlijnen en normen.
   

De humanitaire financiering van België is toegespitst op complexe crisissituaties van bepaalde partnerlanden die continue/chronische hoge humanitaire noden hebben.

Indien de situatie dit vereist, kan ons land echter ook acties financieren in landen of gebieden die geen partner zijn. De regio’s die reeds een uitgebreide Belgische humanitaire hulp ontvangen, zijn:

• de Sahellanden;
• het Grote Merengebied (Midden-Afrika);
• de bezette Palestijnse gebieden;
• de crisis in Syrië.
   

Humanitaire hulp staat vermeld in verschillende teksten in de Belgische wetgeving. De belangrijkste zijn:

• Wet op de ontwikkelingssamenwerking van 2013;
• Koninklijk besluit betreffende humanitaire hulp van 2014;
• Belgische Strategie voor Humanitaire Hulp 2026.

De humanitaire hulp die België biedt, is toegespitst op regio’s die zich in moeilijke crisissituaties bevinden. De keuze van de regio’s is gebaseerd op twee criteria:

1. De wens om de humanitaire interventies die België financiert in chronische of langdurige crisissituaties beter te kunnen opvolgen.
2. Het chronische karakter of de duur van de hoge humanitaire noden in deze landen waar de overheid een beperkt bijstandsvermogen heeft.
    

Het Belgische humanitaire budget wordt verdeeld en toegewezen op basis van drie mechanismen:

• toewijzingen aan de algemene middelen van de humanitaire multilaterale organisaties;
• humanitaire fondsen waaraan verschillende donoren bijdragen;
• programma’s of projecten van humanitaire actoren.

In 2024 bedroeg het budget voor humanitaire hulp bijna 220 miljoen euro.
 

Algemene middelen en de internationale humanitaire fondsen

Toewijzingen aan de algemene middelen en internationale humanitaire fondsen zijn financieringen die bekend staan als “flexibel” en vertegenwoordigen minstens 60 % van de Belgische financieringen voor humanitaire hulp.

Deze financiering wordt niet toegewezen aan één specifiek gebied of thema, maar wel aan erkende humanitaire organisaties die op die manier een snel en doeltreffend antwoord kunnen bieden op humanitaire crisissituaties.

Met deze flexibele financieringen vergroot België de impact en de meerwaarde van de bijdrage die ons land levert aan het wereldwijde humanitaire systeem. Zo kunnen we ook bijdragen aan snelle hulpresponsen die gericht zijn op urgente noden.
 

Programma’s of projecten van directe actoren

De rest van het budget wordt toegewezen onder de vorm van:

• programma’s, met een duur van 2 jaar of
• projecten, met een duur van 12 maanden

Deze directe financiering wordt toegewezen aan humanitaire actoren, ngo’s of erkende internationale organisaties die de acties uitvoeren rond welbepaalde thema’s en in specifieke regio’s.

Dankzij de combinatie van deze middelen is het mogelijk om een flexibele, contextgevoelige aanpak op poten te zetten met het oog op:

• een snelle en flexibele financiering
• een betere voorspelbaarheid
• een gedeelde verantwoordelijkheid binnen het globale systeem van humanitaire hulp.