Thema’s

Gendergelijkheid en de emancipatie van vrouwen en meisjes vormen al jarenlang een belangrijke en transversale prioriteit van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. Duurzaam Ontwikkelingsdoel 5 is hieraan dan ook gewijd.

Gendergelijkheid is een fundamenteel mensenrecht en een kwestie van sociale rechtvaardigheid. "Hoe kunnen we immers bijdragen aan een rechtvaardige, billijke en duurzame ontwikkeling als 50% van de bevolking niet dezelfde rechten en levenskansen heeft en gediscrimineerd wordt?”

Gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen en meisjes zijn de sleutel tot:

• groei en armoedebestrijding;
• duurzame ontwikkeling;
• en de verwezenlijking van alle SDG's.

Deze evidentie over de noodzaak van gendergelijkheid is echter niet overal en voor iedereen vanzelfsprekend. Er groeit en versterkt zich al enkele jaren een tegenbeweging, vanuit verschillende delen van de wereld. Bij elke crisis – of die nu gezondheidsgerelateerd, klimaatgerelateerd of politiek is – worden de rechten van vrouwen en meisjes, evenals gendergelijkheid, onder druk gezet. Het is daarom van cruciaal belang om gendergelijkheid en de rechten van vrouwen en meisjes te blijven bevorderen en verdedigen.

Een transversaal thema

De Belgische ontwikkelingssamenwerking integreert genderdimensie op transversale wijze in al haar activiteiten en ondersteunt daarnaast ook specifieke interventies.

De Belgische Genderstrategie [lien] steunt bovendien op vier prioritaire actiedomeinen:

1. gezondheid en seksuele en reproductieve rechten;
2. de uitvoering van VNVR-resolutie nr. 1325 (2000) 'Vrouwen, Vrede en Veiligheid';z met inbegrip van de strijd tegen alle vormen van gendergelateerd geweld;
3. onderwijs aan meisjes en opleidingen aan vrouwen (alfabetisering, beroepsvorming);
4. economische empowerment van vrouwen en meisjes.

Daarnaast maakt de Belgische ontwikkelingssamenwerking van het werken rond sociale normen en genderstereotypen een van haar belangrijkste interventieassen. Ze draagt bij aan de strijd tegen maatschappelijke normen die het volledige uitoefenen van ieders rechten en keuzes belemmeren, en bevordert transformerende vormen van mannelijkheid. Verschillende vormen van mannelijkheid bestaan naast elkaar in diverse culturen, regio’s en tijdperken, en sommige daarvan vormen een directe hindernis voor gendergelijkheid en de emancipatie van vrouwen. Andere vormen van mannelijkheid, die kunnen worden omschreven als ‘transformerende mannelijkheden’, bieden daarentegen een flexibel alternatief, waarbij mannen verschillende rollen en gedragingen kunnen aannemen zonder de handelingsvrijheid van vrouwen te beperken.
 

De Belgische ontwikkelingssamenwerking zet zich actief in voor de bestrijding van discriminatie op basis van seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken (SOGIESC)

De strijd tegen discriminatie op grond van seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken is een prioriteit van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. De uitvoering van dit beleid steunt onder meer op het federaal actieplan 2021–2024 “Voor een LGBTQI+ Friendly België”.

Het nieuwe actieplan is opgebouwd rond vier strategische pijlers met als doel de veiligheid te vergroten en inclusie te maximaliseren:

1. versterken van kennis over de leefomstandigheden van LGBTQI+-personen;
2. implementeren van inclusieve beleidsmaatregelen;
3. verbeteren van het welzijn en de gezondheid van LGBTQI+-personen;
4. versterken van de veiligheid en bescherming tegen discriminatie van LGBTQI+-personen.

Belgische ontwikkelingssamenwerking heeft zich ertoe verbonden om:

• LGBTQI+-thema’s te integreren in publieke communicatie, in nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld;
• een actieve interactie te bevorderen tussen Belgische diplomatieke en consulaire posten en lokale actoren;
• ontwikkelingsactoren bewust te maken van seksuele en genderdiversiteit bij de uitvoering van programma’s en projecten van DGD;
• de Belgische autoriteiten in te zetten voor het respecteren, beschermen en bevorderen van de fundamentele rechten van LGBTQI+-personen in partnerlanden van de Belgische samenwerking;
• seksuele en genderdiversiteit op te nemen in de opleidingen voor ambtenaren van de FOD.
   

Werken rond sociale normen en genderstereotypen

Het werken rond sociale normen en genderstereotypen vormt een van de centrale pijlers van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. Deze inzet draagt bij tot het bestrijden van maatschappelijke normen die het volledige gebruik van rechten en keuzes van individuen belemmeren, en bevordert de ontwikkeling van nieuwe vormen van mannelijkheid.

Binnen diverse culturen, regio’s en tijdsperiodes bestaan verschillende vormen van mannelijkheid naast elkaar. Sommige daarvan vormen een directe belemmering voor gendergelijkheid en de emancipatie van vrouwen. Andere vormen, omschreven als transformerende mannelijkheden, bieden een meer flexibele benadering waarbij mannen verschillende rollen en gedragingen kunnen aannemen, zonder de handelingsvrijheid van vrouwen te beperken.
 

Adviesraad Gender en Ontwikkeling

De Adviesraad Gender en Ontwikkeling werd opgericht bij koninklijk besluit om bij te dragen aan de beslissingen inzake gender en ontwikkeling van de minister van Ontwikkelingssamenwerking en de federale regering.

De Raad heeft tot taak de ministers te adviseren en bij te dragen aan een betere integratie van de genderdimensie in het Belgische samenwerkingsbeleid en in de standpunten die België op internationaal niveau inneemt.

De Raad brengt expertise samen uit de Franstalige en Nederlandstalige academische wereld, vrouwenraden, ’ngo’s en het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen.