Thema’s

Migratie is een constant fenomeen in de wereldgeschiedenis, ook in Europa en België.

In 2024 waren er wereldwijd 304 miljoen internationale migranten, ofwel 3,7% van de totale bevolking. Bijna de helft van hen blijft in hun regio van herkomst, terwijl anderen naar andere regio's emigreren. Maar bij dit cijfer moeten nog de mensen worden opgeteld die binnen hun eigen land migreren, waaronder meer dan 83 miljoen mensen die als gevolg van conflicten en natuurrampen intern ontheemd zijn geraakt.

De meeste migranten kiezen ervoor om te vertrekken om een fatsoenlijke baan te vinden, zich bij hun familie te voegen of te studeren. Maar anderen migreren ook om te ontsnappen aan conflicten, schendingen van de mensenrechten en de schadelijke gevolgen van de klimaatverandering.

Veel migranten onderhouden nauwe banden met hun land of regio van oorsprong. Ze ondersteunen hun familie of hun gemeenschap door geld, kennis en vaardigheden, technologie, van ideeën en cultuur te delen.

Voor migrantengezinnen en de landen van herkomst creëren deze overdrachten ontwikkelingskansen en maken ze hen veerkrachtiger tegenover crisissen en andere onverwachte gebeurtenissen.

Ook de landen waar de migranten zich vestigen of waar ze doorreizen kunnen een positieve impact op hun ontwikkeling ervaren. Migranten vullen vaak tekorten op de arbeidsmarkt op, dragen bij tot de economische activiteit van een land en aan zijn diversiteit.

Bevordering van het verband tussen migratie en en ontwikkeling

Deze positieve invloed van migratie op ontwikkeling is niet altijd gegarandeerd. Er moeten bepaalde belangrijke voorwaarden worden vervuld om te voorkomen dat migratie ongelijkheid creëert of verergert en daarmee de ontwikkeling belemmert.

Beperkingen op mobiliteit, toegang tot fatsoenlijk werk of basisvoorzieningen zoals onderwijs of gezondheidszorg hebben een negatieve invloed op de integratie van migranten en de ontwikkeling van de landen van herkomst, doorreis en bestemming.

Bovendien moeten migranten die onder druk van geweld of de gevolgen van de klimaatverandering gedwongen worden hun land van herkomst te verlaten, worden beschermd en moeten hun grondrechten worden gewaarborgd.

Ten slotte heeft ook ontwikkeling invloed op migratie. Sociaaleconomische kansen en toegang tot grondrechten creëren de ruimte en middelen die nodig zijn om migratie tot een vrije en bewuste keuze te maken, terwijl het ontbreken van kansen of bescherming kan leiden tot gedwongen verplaatsingen of juist elke vorm van migratie kan verhinderen.
 

Migratie in internationale instanties

Het verband tussen migratie en ontwikkeling wordt op internationaal niveau erkend. De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen erkennen de positieve bijdrage van migratie duurzame ontwikkeling en inclusieve groei. Daarbij wordt het duidelijk dat het behalen van de meeste andere doelstellingen beïnvloed wordt het migratiebeleid.

Het migratie- en mobiliteitsthema is dan ook op een transversale manier aanwezig in verschillende Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen.

Een specifieke doelstelling (DDO 10.7) pleit bovendien voor een ordelijke, veilige, regelmatige en verantwoorde migratie en mobiliteit van mensen, onder meer via een gepland en goed beheerd migratiebeleid.

Dat is ook de basis van het Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration (Migratiepact van de Verenigde Naties) dat in december 2018 aangenomen werd door 152 landen, waaronder België.

Het Pact verstrekt een kader voor het harmoniseren en sturen van een globale aanpak en internationale samenwerking rond migratie.
 

Bijdrage van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking

Ook de Belgische Ontwikkelingssamenwerking wil bijdragen tot het vergroten van het potentieel van migratie voor duurzame ontwikkeling en heeft zijn visie en doelstellingen daartoe vastgelegd in een strategienota“Migratie als hefboom voor duurzame ontwikkeling”.

In overleg met het Belgische ontwikkelingsagentschap Enabel, de Belgische niet-gouvernementele actoren, de Europese Unie en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), werkt de Belgische Ontwikkelingssamenwerking rond verschillende aspecten van migratie en van ontwikkeling.

Er bestaan specifieke acties in ontwikkelingslanden die zich richten op goed migratiebeheer, arbeidsmigratie, de bescherming van de rechten van migranten en hun toegang tot basisgoederen en -diensten, de mobilisatie van de diaspora en de bewustmaking van het verband tussen migratie en ontwikkeling (ook in België).

Daarnaast zet de Belgische ontwikkelingssamenwerking zich ook in voor een continue en langetermijnbenadering van de onderliggende oorzaken van irreguliere en gedwongen migratie door betere kansen te creëren in ontwikkelingslanden en oplossingen te ontwikkelen om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering, zodat migratie niet langer een laatste redmiddel is, maar een vrije en bewuste keuze. Waar nodig houdt houdt de Belgische ontwikkelingssamenwerking ook rekening met de mogelijke impact van migratie op de ontwikkelingsresultaten in andere sectoren.

Tot slot zoekt de Belgische Ontwikkelingssamenwerking mee naar globale oplossingen op internationaal en Europees niveau. Zo neemt ons land actief deel aan internationale en regionale debatten rond migratie en ontwikkeling.