Thema’s

Wereldburgerschap is een doelstelling die is opgenomen in SDG 4 over onderwijs.

WBE is een transformatieve vorm van onderwijs die analyse van mondiale vraagstukken mogelijk maakt en initiatieven van het maatschappelijk middenveld ondersteunt en begeleidt om een eerlijkere, duurzamere wereld op te bouwen voor alle mensen maar ook voor andere levende wezens. Dit soort denken is essentieel in het licht van de multi-crissisen van de 21e eeuw, die kunnen leiden tot verlies van houvast en een gevoel van terugtrekking. Voor WBE zijn crisissen gelegenheden om na te denken over de complexiteit en onderlinge afhankelijkheid van mondiale kwesties.

WBE speelt een waakhondrol en staat in de voorhoede van de internationale samenwerking, waarbij de dominante modellen in twijfel worden getrokken en worden vergeleken met andere modellen en initiatieven van hier en elders die beter aansluiten bij de huidige mondiale uitdagingen. Het hanteert een resoluut dekoloniale benadering die diversiteit waardeert als een bron van reflectie en inspiratie.

Deze WBE-aanpak is in lijn met de universele agenda voor duurzame ontwikkeling, aangezien de 17 SDG's in alle landen moeten worden bereikt. Alle belanghebbenden in de samenleving moeten bewust worden gemaakt van de kwestie, worden gemobiliseerd en de sleutels krijgen om de SDG's te helpen bereiken en ervoor te zorgen dat het ontwikkelingsbeleid coherent is, wat de centrale doelstelling van de WBE is. Daarom wordt WBE expliciet genoemd in de SDG's (4.7) en maakt het integraal deel uit van het internationale samenwerkingsbeleid.

De nieuwe strategische nota Wereldburgerschapseducatie in België van 2024 dient als leidraad voor de Belgische Ontwikkelingssamenwerking om haar activiteiten op het gebied van wereldburgerschapseducatie in de komende jaren voort te zetten, ook na 2030.
 

Aandachtspunten voor WBE in België 

1. de 3 missies van WBE in België verder ontwikkelen en met elkaar in verband brengen, namelijk: (1) veranderingen in waarden, attitudes en gedrag door onderwijs (formeel en niet-formeel); (2) individuele en collectieve actie (mobilisatie van burgers) en (3) pleiten voor duurzaam en coherent beleid.
2. binnen de FOD BUZA en het DGD WBE (her)promoten als een onmisbaar instrument voor rechtvaardige internationale betrekkingen en moderne samenwerking die echt verder gaat dan het MDG-paradigma om de universele agenda van de SDG's te omarmen.
3. WBE inclusiever maken (LNOB): iedereen in België, ongeacht zijn of haar achtergrond, moet de kans krijgen om zich te informeren, te mobiliseren en beslissingen inzake internationale kwesties te beïnvloeden. 
    

Bijdrage van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking 

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking promoot kritische en mobiliserende WBE in officiële teksten, in haar WBE-programma’s en in de programma’s die zij ondersteunt. De Belgische OS speelt een cruciale rol: 

• overleg ondersteunen op het gebied van WBE , het verbinden van actoren die elkaar minder vaak ontmoeten, het delen van ervaringen en evaluaties, en het identificeren van overkoepelende uitdagingen, dankzij haar diversiteit aan partnerschappen en haar rol als knooppunt van informatie.
• sectoraal overleg organiseren via het Gemeenschappelijk Strategisch Kader België, individueel overleg via de institutionele dialogen, de stuurcomités en de beoordeling en monitoring van de programma’s, en informeel overleg via netwerken.
• met andere overheidsinstanties coördineren die bevoegdheden hebben met betrekking tot WBE, en meer bepaald onderwijsactoren en andere publieke actoren in de internationale samenwerking.
• interface van België op internationaal niveau in processen met betrekking tot WBE. 
   

Verschillende werkgebieden

In België berust WBE op drie werkgebieden om haar doelstellingen te bereiken: 

• overleg en coördinatie met externe organisaties, competente actoren op het terrein en partners die, elk op hun eigen manier en met hun beschikbare middelen, bijdragen tot WBE in België;
• het afstemmen van wettelijke kaders en regelgevende instrumenten op elkaar om voor een samenhang te zorgen;
• het ontkokeren van WBE binnen de internationale samenwerking door het bevorderen van de banden tussen WBE en andere domeinen binnen internationale samenwerking. 
   

Burgers opleiden tot verantwoordelijke burgers

WBE maakt deel uit van een systemische aanpak die iedereen in staat stelt de complexiteit van mondiale vraagstukken te begrijpen: 

• Het stelt burgers in staat om de problemen rond ongelijkheid, extreme armoede, onrechtvaardigheid en de verschillende maatschappelijke crises te begrijpen.
• Het moedigt hen aan om individueel en vooral collectief duurzame, innovatieve oplossingen te ontwikkelen en door te geven.
• Het bevordert een wereldwijd maatschappelijk middenveld dat gemobiliseerd is om de grote uitdagingen van onze tijd aan te gaan in internationale samenwerking en daarbuiten.
   

Partners van de niet-gouvernementele samenwerking 

De partners, die door de DGD worden gefinancierd, zijn van cruciaal belang voor het bereiken van de WBE-doelstellingen. Momenteel voert meer dan 75% van de niet-gouvernementele samenwerkingspartners programma's voor wereldburgerschap uit met de financiële steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking. In termen van aantallen en budget zijn zij veruit de belangrijkste actoren. 

Onder partners verstaan we de organisaties van de civiele maatschappij (CMO), institutionele actoren zoals hogeronderwijsinstellingen, gedecentraliseerde overheidsactoren, verenigingen van steden en gemeente, VZW’s en vierde pijler.
 

Enabel

DGD ontwikkelt haar eigen WBE-programma’s en activiteiten. Dit gebeurt voornamelijk via het BeGlobal programma dat wordt uitgevoerd door Enabel, het Belgische federale ontwikkelingsagentschap. Dit doet BeGlobal door: 

• jongeren aanmoedigen om hun plaats in te nemen als wereldburgers;
• WBE ondersteunen;
• in onderzoek investeren in het kader van WBE;
• acties ondernemen die het internationaal engagement van jongeren stimuleren;
• WBE promoten binnen Enabel.
   

Media en audiovisuele sector 

De audiovisuele sector is een krachtig instrument voor de voorlichting van het grote publiek: er wordt jaarlijks een openbare aanbesteding georganiseerd. 

Via de cofinanciering van de productie van audiovisuele projecten die passen binnen een visie van WBE kunnen we een zo breed publiek bereiken. Dergelijke projecten (films, documentaires, series, games, …) bieden een aantal voordelen: 

• Ze kunnen een complexe situatie snel beschrijven, genuanceerd weergeven en emotioneel voelbaar maken; 
• Ze kunnen in principe bekeken worden door een oneindig aantal kijkers; 
• Ze zijn reproduceerbaar en kunnen door andere WBE-actoren worden gebruikt. 

Het doel van deze overheidsopdracht is om financiële ondersteuning te geven aan audiovisuele projecten die ontwikkelingsvraagstukken (humanitair en duurzaamheid) behandelen die een link met landen in het Globale Zuiden, alsook een educatieve en burgerlijke waarde hebben. Die audiovisuele projecten moeten bestemd zijn voor het Belgische publiek. 

Er wordt veel aandacht besteed aan de bestrijding van genderstereotypen, culturele diversiteit en milieuvraagstukken.