Burgerlijke stand

Wie is de wettelijke moeder van een kind? Het antwoord op deze vraag wordt bepaald door het nationale recht van de moeder.

Wie is de wettelijke vader van een kind? Het antwoord op deze vraag wordt bepaald door het nationale recht van de vader.
 

De moederlijke afstamming ten aanzien van een Belgische vrouw

In het Belgische recht kan de moederlijke afstamming op drie manieren worden vastgesteld, in de volgende volgorde:

• op basis van de geboorteakte: Het kind heeft als moeder de persoon die als zodanig in de akte van geboorte is vermeld.
  Deze moederlijke afstamming kan worden betwist als deze een leugenachtig karakter blijkt te hebben.
• door erkenning: indien de moederlijke afstamming bij wijze van uitzondering niet op basis van de geboorteakte wordt vastgesteld, dan kan deze worden gevestigd door de erkenning van het kind door de moeder. De erkenning kan niet plaatsvinden zonder de nodige toestemmingen.
• via een gerechtelijke procedure tot vaststelling van het moederschap: indien de moederlijke afstamming noch op basis van de geboorteakte, noch op basis van een erkenning is vastgesteld, kan de rechter het moederschap vaststellen.

De familierechter is bevoegd voor alle verzoeken met betrekking tot de afstamming.

De vaderlijke afstamming ten aanzien van een Belgische man

Binnen het huwelijk

In het Belgische recht geldt een vermoeden van vaderschap binnen een wettig huwelijk. Dat wil zeggen dat de Belgische echtgenoot van de moeder van het kind dat tijdens het huwelijk of binnen 300 dagen na de ontbinding of nietigverklaring van het huwelijk is geboren, de vader van het kind is.

Uitzondering: De Belgische echtgenoot van de moeder wordt niet als de wettelijke vader van het kind beschouwd wanneer het kind meer dan 300 dagen is geboren na:

1. een rechterlijke beslissing waarbij de echtgenoten de toestemming krijgen om gescheiden te wonen of,
2. de inschrijving van de echtgenoten op verschillende adressen volgens de bevolkingsregisters (tenzij zij daarna opnieuw op hetzelfde adres zijn ingeschreven).

Deze uitzonderingen zijn daarentegen niet van toepassing indien de echtgenoten de geboorte van het kind gezamenlijk hebben aangegeven.

Wanneer de moeder een nieuw huwelijk is aangegaan en het kind binnen dit nieuwe huwelijk is geboren, is de "nieuwe" Belgische echtgenoot van de moeder de wettelijke vader van het kind.
 

Buiten het huwelijk

Buiten het huwelijk bestaat er geen vermoeden van vaderschap.

Als de vaderlijke afstamming niet van rechtswege wordt vastgesteld op basis van een vermoeden van vaderschap, kan het kind door de vader worden erkend.

De erkenning kan niet plaatsvinden zonder de nodige toestemmingen.

Zowel voor de erkenning door de moeder als door de vader is voorafgaande toestemming vereist:

1. als het kind minderjarig en niet-ontvoogd is, moet de voorafgaande toestemming worden gegeven door de ouder ten opzichte van wie de afstamming is vastgesteld, of door de moeder indien de erkenning plaatsvindt vóór de geboorte van het kind;
2. als het minderjarige, niet-ontvoogde kind de leeftijd van twaalf jaar heeft bereikt, is ook zijn of haar voorafgaande toestemming vereist;
3. als het kind meerderjarig of een ontvoogde minderjarige is, is alleen zijn of haar voorafgaande toestemming vereist om de erkenning te voltrekken.

Prenatale erkenning

De vader kan het kind al tijdens de zwangerschap erkennen, met voorafgaande of gelijktijdige toestemming van de moeder. De prenatale erkenning heeft alleen rechtsgevolgen als het kind levend en levensvatbaar wordt geboren.
 

Via de rechter

Als de vaderlijke afstamming niet wordt vastgesteld op basis van een vermoeden van vaderschap in geval van een geboorte binnen het huwelijk, noch op basis van een erkenning in geval van een geboorte buiten het huwelijk, kan het vaderschap via de rechter worden vastgesteld. 

De familierechter is bevoegd voor alle verzoeken met betrekking tot de afstamming.
 

Als u ingeschreven bent bij een Belgische gemeente, legt u alle documenten (de buitenlandse geboorteakte, de buitenlandse erkenningsakte, de buitenlandse rechterlijke beslissing), desgevallend naar behoren gelegaliseerd of voorzien van een apostille en vergezeld van een vertaling bij voorkeur door een beëdigd vertaler bij de Belgische hoven en rechtbanken, voor aan de Belgische ambtenaar van de burgerlijke stand van uw gemeente van inschrijving in België.

Deze laatste is namelijk bevoegd om de opname van de buitenlandse akten van de burgerlijke stand in de Databank van Akten van de Burgerlijke Stand (DABS) in overweging te nemen. Indien ten minste één van de als dusdanig door de gemeente erkende ouders Belg is en in België is geboren, zal het kind bij geboorte de Belgische nationaliteit verkrijgen na opname van de geboorteakte in de DABS.

U wordt uitgenodigd om contact op te nemen met de gemeente waar u in België bent ingeschreven om alle nodige informatie te vragen over de te volgen procedure.

Zodra de geboorteakte door de gemeente in de DABS is opgenomen, kunt u contact opnemen met de bevoegde consulaire beroepspost om de afgifte van een reisdocument of, in voorkomend geval, een visum aan te vragen, zodat het kind naar België kan reizen.

U kunt te allen tijde een voor eensluidend verklaard afschrift of een uittreksel van de in de DABS opgenomen akten verkrijgen bij uw gemeentebestuur.

Als u ingeschreven bent bij een Belgische consulaire beroepspost in het buitenland, legt u alle documenten (de buitenlandse geboorteakte, de buitenlandse erkenningsakte, de buitenlandse rechterlijke beslissing), desgevallend naar behoren gelegaliseerd of voorzien van een apostille en vergezeld bij voorkeur door een beëdigd vertaler bij de Belgische hoven en rechtbanken, voor aan de consulaire beroepspost waar u ingeschreven bent.

Deze zal u informeren over de te ondernemen stappen.
 

Voor meer inlichtingen hierover raadpleeg de rubriek Nationaliteit.
 

Voor meer inlichtingen hierover raadpleeg de rubriek Naamgeving. 
 

Sinds 1 januari 2015 kunnen Belgische meemoeders een afstammingsband met hun kinderen tot stand brengen zonder een beroep te doen op adoptie.

Het vaststellen van de afstamming ten opzichte van de Belgische meemoeder verloopt op dezelfde manier als het vaststellen van de afstamming ten opzichte van de Belgische vader.

Meer inlichtingen over meemoederschap: 
FOD Justitie - Meemoederschap van kracht